TonTrong.comTôn Trọng
Ranh giới ở công sở

Đồng nghiệp đùa về ngoại hình mình: nói rõ một lần, lặp lại thì báo

Bị đồng nghiệp đùa về cân nặng, làn da, cách ăn mặc trước cả phòng. Cách nói rõ một lần, câu mẫu từ nhẹ tới dứt khoát, và khi nào cần báo quản lý hoặc nhân sự.

Through the glass wall of a meeting room, a young Vietnamese woman in a lavender blouse talks calmly with a male coworker, one hand open, soft afternoon light

Khi đồng nghiệp đùa về ngoại hình của bạn, hãy nói rõ một lần, ngắn và bình tĩnh, rằng bạn không thích kiểu đùa đó và mong họ dừng; nói riêng nếu được, hoặc nói ngay tại chỗ bằng một câu gọn nếu câu đùa diễn ra trước đông người. Nếu sau khi đã nói mà vẫn lặp lại, hãy ghi lại và báo quản lý hoặc bộ phận nhân sự. Bạn không cần cười theo cho qua, cũng không cần cãi to.

Tình huống giả định: chị Q làm ở phòng marketing, sau khi sinh con và đi làm lại thì tăng cân. Một anh đồng nghiệp hay vui tính, cứ mỗi sáng thấy chị là hỏi to "lại béo lên à", "ăn gì mà tròn thế". Cả phòng cười, chị cũng cười, rồi về nhà không muốn soi gương. Phần dưới là cách chị nói, các câu mẫu, và khi nào chuyện cần đi xa hơn một lời nhắc.

Câu đùa với người nói, vết xước với người nghe

Người đùa về ngoại hình đồng nghiệp thường nghĩ đó là cách thân mật. Ở nhiều nơi, chê "béo", "đen", "lùn" từng được coi như lời chào. Anh đồng nghiệp của chị Q có thể không hề định làm chị buồn; anh nói vì quen, vì thấy cả phòng cười, và vì chưa ai từng bảo anh dừng lại.

Với người nghe, câu đùa lặp lại mỗi sáng là chuyện khác. Ngoại hình gắn với nhiều điều không ai thấy: một lần sinh nở, một đợt ốm, một loại thuốc phải uống, một nỗi tự ti từ thời đi học. Một câu "lại béo lên à" rơi đúng vào chỗ đó. Và vì cả phòng cười, người nghe thấy mình phải cười theo để không bị coi là khó tính.

Cái khó là người bị đùa thường mang cảm giác "mình nhỏ nhen quá nếu nói ra". Thật ra điều ngược lại mới đúng: người kia không biết câu đùa làm bạn khó chịu chừng nào bạn chưa nói. Mỗi lần bạn cười theo, họ hiểu là bạn thấy vui, và câu đùa có thêm lý do để lặp lại. Nói rõ một lần là cho họ thông tin để dừng, không phải gây sự.

Câu nói theo mức: từ nhẹ tới dứt khoát

Ngay tại chỗ, không cười theo. Không đáp gì cả, giữ gương mặt bình thường, rồi nói sang việc: "Anh ơi, file kế hoạch hôm qua anh xem chưa?" Nhiều người tự nhận ra khi câu đùa không được cười theo. Đây là tín hiệu nhẹ nhất.

Ngay tại chỗ, một câu ngắn. "Em không thích bị đùa về cân nặng đâu anh." Giọng bình thường, không cao giọng, rồi quay về việc. Một câu, không giải thích lý do sinh nở hay sức khoẻ, vì bạn không cần chứng minh điều gì.

Nói riêng sau đó, rõ hơn. "Anh ơi, em biết anh đùa cho vui, nhưng mấy câu về cân nặng của em làm em khó chịu thật. Anh đừng nói nữa nhé." Mở bằng việc thừa nhận ý tốt của người kia, rồi nói thẳng cảm giác và điều bạn muốn.

Khi người kia gạt đi "đùa tí mà căng thế". "Với anh là đùa, với em thì không vui. Em chỉ nói một lần thôi, mong anh hiểu." Không tranh luận xem câu đùa có đáng giận không. Bạn đang nói về cảm giác của mình, mà cảm giác thì không có đúng sai.

Khi câu đùa lặp lại sau khi đã nói. "Em đã nói với anh là em không muốn nghe câu này. Lần sau anh còn nói, em sẽ báo với trưởng phòng." Đây là câu dứt khoát nhất trước khi đi bước tiếp theo. Nói xong thì làm đúng như vậy.

Chọn lúc nói: tại chỗ hay nói riêng

Nói ngay tại chỗ có lợi là người kia hiểu chính xác câu nào làm bạn khó chịu, và những người khác trong phòng cũng nghe thấy. Nhưng nói trước đông người dễ làm người kia mất mặt, và người mất mặt thì hay phòng thủ: cãi lại, đùa thêm một câu để lấy lại thế. Vì vậy nếu nói tại chỗ, chỉ nên một câu thật ngắn, giọng bình thường, rồi chuyển việc ngay.

Nói riêng thì nói được đầy đủ hơn và người kia dễ nghe hơn. Chị Q chọn mời anh đồng nghiệp vào phòng họp nhỏ sau buổi giao ban, nói đúng ba câu như mẫu ở trên, và nói thêm: "Em vẫn quý anh, em nói ra vì không muốn mỗi sáng đi làm lại thấy ngại." Cả cuộc nói chuyện chưa tới hai phút.

Không nên nhắn tin dài để nói chuyện này. Tin nhắn dễ bị đọc sai giọng, dễ bị chụp lại đem đi khoe, và người kia có thời gian soạn một câu trả lời phòng thủ. Gặp trực tiếp, nói ngắn, rồi để người kia có thời gian nghĩ. Trường hợp duy nhất nên viết là khi bạn đã nói trực tiếp mà chuyện vẫn lặp lại, lúc đó một tin nhắn ngắn ghi lại sự việc cũng là một dấu vết cần thiết.

Phản ứng dở và phản ứng được

Mấy phản ứng tự nhiên dưới đây khiến câu đùa lặp lại hoặc khiến chuyện thành căng thẳng:

Phản ứng dởVì saoPhản ứng được
Cười theo cho quaNgười kia hiểu là bạn thấy vuiKhông cười, chuyển sang việc
Đùa lại về ngoại hình của họThành cuộc đấu khẩu, cả hai mất thể diệnMột câu nói rõ về cảm giác của mình
Giải thích dài vì sao mình tăng cânBiến ngoại hình thành chuyện phải biện minhKhông giải thích, chỉ nói "em không thích"
Than với cả phòng sau lưngThành chuyện phe phái, người kia biết qua người khácNói trực tiếp với người đùa trước
Im lặng chịu đựng nhiều thángCâu đùa thành nếp, bạn tích bựcNói sớm, khi mới vài lần

Cũng không cần tự sửa ngoại hình để hết bị đùa. Ăn kiêng gấp, đổi cách ăn mặc, hay tránh đứng gần người đó không làm câu đùa dừng lại; nó chỉ làm bạn mệt thêm. Thứ cần thay đổi là hành vi của người nói, và cách để nó thay đổi là cho họ biết rõ.

Khi người đùa là cấp trên hoặc khách hàng

Mọi chuyện khó hơn nhiều khi câu đùa đến từ sếp hoặc từ khách. Người nghe sợ ảnh hưởng tới đánh giá, tới hợp đồng, nên càng dễ cười cho qua. Nhưng chính vì người đùa có vị thế cao hơn, câu đùa của họ càng dễ thành nếp cho cả phòng bắt chước.

Với sếp, cách nói vẫn là một câu ngắn và bình tĩnh, chỉ thêm phần lễ độ: "Dạ anh ơi, chuyện cân nặng em hơi ngại, anh đừng nhắc trước mọi người giúp em nhé." Nói riêng sau buổi họp tốt hơn nói ngay trước cả phòng. Đa số người quản lý giật mình khi nghe câu này, vì họ thật sự không biết. Nếu sếp vẫn tiếp tục, hãy báo lên cấp cao hơn hoặc bộ phận nhân sự, kèm ghi chép cụ thể.

Với khách hàng, bạn không có nghĩa vụ chịu đựng lời bình phẩm về cơ thể để giữ hợp đồng. Câu chuyển hướng nhẹ: "Dạ mình quay lại phần báo giá nhé anh." Nếu khách lặp lại hoặc lời nói có tính tình dục, hãy báo ngay với quản lý để công ty xử lý, có thể đổi người phụ trách hoặc nói chuyện với phía khách. Bảo vệ nhân viên trước khách là trách nhiệm của chỗ làm, không phải của riêng bạn.

Khi nào cần báo quản lý hoặc nhân sự

Có ba dấu hiệu cho thấy chuyện đã vượt quá một lời nhắc giữa hai người. Thứ nhất, bạn đã nói rõ mà người kia vẫn lặp lại. Thứ hai, câu đùa chuyển sang những lời mang tính tình dục, hoặc kèm theo cử chỉ, ánh nhìn, động chạm khiến bạn khó chịu. Thứ ba, câu đùa đi kèm gây khó dễ trong công việc, như bị gạt khỏi dự án hay bị chế giễu trong cuộc họp có khách.

Khi có một trong ba dấu hiệu, hãy ghi lại: ngày giờ, nơi xảy ra, câu nói nguyên văn, ai có mặt, và bạn đã phản ứng thế nào. Ghi ngay trong ngày, khi còn nhớ rõ. Giữ lại tin nhắn nếu có. Rồi báo quản lý trực tiếp hoặc bộ phận nhân sự, nói đúng sự việc: "Em muốn báo chuyện anh X nhiều lần bình luận về cơ thể em trước cả phòng. Em đã nói riêng với anh ấy ngày mười hai, nhưng hôm nay anh ấy vẫn nói tiếp. Em có ghi lại các lần cụ thể."

Báo không phải là mách lẻo hay phá quan hệ. Đó là việc của người có trách nhiệm giữ môi trường làm việc an toàn. Nếu lời nói có tính chất tình dục hoặc có động chạm cơ thể, không nên chờ tới lần thứ hai mới báo; hãy báo ngay. Nhiều chỗ làm có công đoàn hoặc người phụ trách riêng cho chuyện này. Nếu bạn muốn hiểu quyền của mình theo quy định, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Sau khi đã nói: làm việc tiếp với nhau thế nào

Nếu người kia dừng lại sau lời nhắc, cho chuyện qua thật. Hôm sau chào hỏi bình thường, làm việc bình thường, không nhắc lại, không kể lại cho người khác như một chiến thắng. Người đã sửa được nên có cơ hội làm đồng nghiệp tốt trở lại, và phần lớn họ sẽ làm vậy.

Có người sẽ ngượng vài ngày, ít nói chuyện với bạn hơn. Điều đó bình thường. Bạn có thể chủ động mở lời về việc chung, hỏi ý kiến họ về một phần chuyên môn họ giỏi. Sự ngượng ngùng tan nhanh khi hai bên thấy công việc vẫn chạy và không ai giữ hận.

Còn về phía mình, nếu những câu đùa đã kéo dài lâu và để lại cảm giác tự ti, mất ngủ, ngại đi làm, hãy cho phép mình được chăm lại phần đó: nói chuyện với người thân, bạn bè tin cậy, hoặc gặp chuyên gia tâm lý nếu cảm giác ấy không nguôi. Chị Q kể rằng điều làm chị nhẹ nhõm nhất không phải là anh đồng nghiệp xin lỗi, mà là sáng hôm sau bước vào phòng không còn phải chuẩn bị sẵn một nụ cười gượng.

Câu hỏi thường gặp

Đồng nghiệp hay chê mình béo trước cả phòng thì nói gì?

Nói một câu ngắn và bình tĩnh như em không thích bị đùa về cân nặng, rồi chuyển sang việc. Nếu muốn nói kỹ hơn, gặp riêng người đó và nói rõ câu đùa làm bạn khó chịu, mong họ dừng. Không cần giải thích vì sao bạn tăng cân.

Nói ra có làm mất lòng người đùa không?

Có thể người kia ngượng vài ngày, nhưng nói rõ một lần, nói riêng và giọng bình tĩnh thường giữ được quan hệ. Người đùa thường không biết câu đùa làm bạn buồn chừng nào bạn chưa nói. Nói sớm khi mới vài lần dễ hơn nhiều so với nói sau nhiều tháng chịu đựng.

Khi nào đùa về ngoại hình thành chuyện phải báo?

Khi bạn đã nói rõ mà người kia vẫn lặp lại, khi lời đùa mang tính tình dục hoặc kèm động chạm cơ thể, hoặc khi nó đi kèm gây khó dễ trong công việc. Lúc đó hãy ghi lại sự việc và báo quản lý hoặc bộ phận nhân sự. Lời nói có tính tình dục hay động chạm thì nên báo ngay.

Người kia bảo "đùa tí mà căng thế" thì đáp sao?

Đáp ngắn rằng với họ là đùa, với bạn thì không vui, và bạn chỉ nói một lần. Không tranh luận xem câu đùa có đáng giận không, vì bạn đang nói về cảm giác của mình. Giữ giọng bình thường rồi quay về công việc.

Cần ghi lại những gì nếu định báo nhân sự?

Ghi ngày giờ, nơi xảy ra, câu nói nguyên văn, ai có mặt và bạn đã phản ứng thế nào, ghi ngay trong ngày. Giữ lại tin nhắn nếu có. Khi báo, nói đúng sự việc và nhắc rằng bạn đã nhắc người đó trước đây.

Có nên đùa lại về ngoại hình của họ cho họ biết cảm giác không?

Không nên, vì cách này thường biến thành đấu khẩu và cả hai đều mất thể diện trước cả phòng. Người kia cũng dễ lấy đó làm cớ để đùa tiếp. Một câu nói rõ cảm giác của bạn hiệu quả hơn và giữ được vị thế của bạn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138