TonTrong.comTôn Trọng
Giữ ranh giới trên mạng xã hội

Người nhà đăng ảnh mình lên mạng không hỏi: nói với bố mẹ, anh chị sao cho êm

Mẹ đăng ảnh mình lúc ốm, chị đăng ảnh con mình, cô đăng ảnh cả nhà kèm lời khoe: cách nói với người thân để họ hỏi trước, câu nói mẫu theo vai và chuyện sau đó.

Family gathering in a living room, an older Vietnamese woman in a beige blouse holding up a phone to take a photo, relatives seated, warm evening light

Khi người nhà đăng ảnh bạn lên mạng mà không hỏi, nói chuyện trực tiếp hoặc gọi điện sẽ êm hơn nhắn tin, và nên nói hai ý: mình hiểu người đó đăng vì thương, vì vui; và từ nay ảnh có mình (hoặc có con mình) thì hỏi mình một câu trước khi đăng. Với tấm ảnh đã đăng, chỉ nhờ gỡ những tấm thật sự làm bạn khó chịu, đừng đòi gỡ tất cả cùng lúc.

Người thân đăng ảnh mình hầu như luôn vì một lý do tốt: mẹ khoe con đi làm xa về, chị khoe cháu biết đi, cô khoe cả họ sum vầy. Họ không coi đó là chuyện riêng tư, vì với họ, ảnh gia đình là để khoe. Nên cuộc nói chuyện này không phải để sửa họ, mà để thêm một thói quen nhỏ: hỏi trước. Bài đi qua vì sao khó nói, nói với từng vai thế nào, và những tấm ảnh nào đáng nhờ gỡ.

Vì sao khó mở lời với người nhà

Với bạn bè, nhờ gỡ ảnh là chuyện bình thường. Với mẹ, nó dễ thành câu "con chê mẹ à" hoặc "ảnh nhà mình mà cũng phải xin phép". Người lớn tuổi lớn lên trong thời ảnh là thứ in ra dán album, cho khách xem lúc đến chơi. Đăng lên mạng với họ cũng chỉ là cho khách xem, chỉ có điều khách đông hơn.

Thêm nữa, người nhà đăng ảnh thường kèm một lời khoe: "con gái mình vừa lên chức", "cháu nội được giấy khen". Bạn nhờ gỡ ảnh là vô tình lấy mất niềm vui khoe đó. Đây là lý do nhiều người im lặng cho qua, rồi tức âm ỉ mỗi lần thấy ảnh mình mặc đồ ngủ, ảnh mình nằm truyền dịch, ảnh con mình tắm chậu được bình luận bởi hàng chục người lạ.

Cũng nên nhìn thẳng một chuyện: im lặng mãi thì người thân không biết bạn khó chịu, họ sẽ tiếp tục. Nói ra một lần, đúng cách, sẽ nhẹ hơn nhiều lần bực trong bụng.

Chuẩn bị trước khi nói với bố mẹ

Cuộc nói chuyện này ngắn, nhưng đáng chuẩn bị chừng mười phút để không bị cuốn vào tranh cãi.

  1. Chọn đúng một hai tấm ảnh làm ví dụ, loại tấm thật sự có vấn đề: ảnh lúc ốm, ảnh lộ giấy tờ, ảnh con nhỏ không mặc đồ, ảnh có địa chỉ nhà. Đừng mang theo danh sách mười tấm.
  2. Nghĩ sẵn một lý do ngắn mà người lớn hiểu được. "Con ngại người lạ thấy" dễ hiểu hơn "quyền riêng tư". "Nhiều kẻ xấu lấy ảnh trẻ con trên mạng" dễ hiểu hơn nói về dữ liệu.
  3. Chọn lúc thong thả: bữa cơm cuối tuần, lúc đi chợ cùng, cuộc gọi buổi tối khi mẹ đang vui. Không nói ngay lúc vừa thấy ảnh và đang bực.
  4. Nói trực tiếp hoặc gọi điện. Tin nhắn chữ với người lớn tuổi dễ đọc ra giọng trách móc dù bạn không có ý đó.
  5. Chuẩn bị luôn một đề nghị thay thế: "Mẹ muốn khoe thì gửi con xem trước, con chọn cho mẹ tấm đẹp nhất." Người lớn tuổi đồng ý nhanh hơn khi không bị mất hẳn niềm vui khoe.

Một chi tiết nhỏ ai từng nói chuyện này mới biết: hãy bắt đầu bằng việc khen tấm ảnh hoặc khen bài viết của mẹ trước. Mẹ đang thấy được khen thì nghe tiếp phần nhờ vả dễ hơn, thay vì phòng thủ ngay từ câu đầu.

Câu nói mẫu theo từng vai

Con nói với mẹ, nhẹ nhất: "Mẹ ơi, ảnh mẹ đăng hôm qua nhiều người khen lắm. Mà lần sau có ảnh con thì mẹ gửi con xem trước nha, có tấm con trông mệt quá, con ngại người ta thấy." Không nhờ gỡ ảnh cũ, chỉ dặn cho lần sau.

Con nói với bố khi ảnh có vấn đề rõ: "Bố ơi, tấm bố chụp con nằm viện bố gỡ giúp con nhé. Con không muốn đồng nghiệp biết con đang nghỉ ốm, con sợ người ta hỏi han nhiều. Bố muốn khoe con thì để con về rồi chụp tấm khác đẹp hơn."

Em nói với chị gái về ảnh cháu: "Chị ơi, ảnh bé nhà em thì chị đừng đăng công khai nha, vợ chồng em thống nhất không để ảnh bé trên mạng. Chị gửi vào nhóm nhà mình thì thoải mái." Câu này cho chị một chỗ khác để khoe, không chỉ là lệnh cấm.

Cháu nói với cô dì: "Cô ơi, tấm ảnh cả nhà hôm giỗ đẹp ghê. Có điều cái đoạn cô ghi lương cháu thì cô bỏ giúp cháu nhé, cháu ngại bạn bè cháu đọc được." Nhiều khi vấn đề không nằm ở ảnh mà ở dòng chữ khoe đi kèm.

Khi người nhà nài, kiểu "ảnh nhà mình mà, có gì đâu": "Dạ con biết mẹ thương con mới đăng. Nhưng con vẫn nhờ mẹ gỡ tấm này, những tấm khác mẹ cứ để." Nhắc lại đúng một ý, không thêm lý do mới, không cãi.

Ảnh nào nên nhờ gỡ, ảnh nào cho qua

Không phải tấm nào cũng đáng một cuộc nói chuyện. Phân loại trước giúp bạn chỉ nói khi cần, và người thân không thấy bạn khắt khe.

Loại ảnhNên làmLý do
Ảnh tập thể bình thường, bạn hơi xấuCho quaKhông đáng một lần nhờ, giữ lời cho chuyện lớn hơn
Ảnh lúc ốm, nằm viện, khócNhờ gỡChuyện sức khoẻ là chuyện riêng
Ảnh con nhỏ không mặc đủ đồ, đang tắmNhờ gỡ ngay, nói rõẢnh trẻ em dễ bị người lạ lấy dùng
Ảnh lộ địa chỉ, biển số xe, giấy tờNhờ gỡ hoặc cheThông tin này không nên công khai
Ảnh đẹp nhưng kèm lời khoe lương, khoe nhàNhờ sửa dòng chữ, giữ ảnhVấn đề nằm ở thông tin, không phải ảnh

Bảng này cũng là thứ bạn đem ra nói với người nhà, để họ thấy bạn không phải đòi gỡ hết, chỉ một vài loại ảnh. Người lớn tuổi thường đồng ý ngay với chuyện ảnh cháu nhỏ và ảnh giấy tờ, vì họ cũng nghe nhiều chuyện lừa đảo trên mạng.

Sai hay gặp và cái không cần làm

Sai thường gặp nhất là bình luận ngay dưới bài của mẹ: "Mẹ xoá đi!". Cả họ đọc được, mẹ mất mặt, và chuyện nhỏ thành chuyện cả nhà bàn. Sai thứ hai là tự ý báo cáo bài của người thân với nền tảng, rồi người thân phát hiện, thấy bị đối xử như người lạ.

Không cần giảng giải dài về quyền hình ảnh hay dữ liệu cá nhân với người lớn tuổi. Đúng là có quy định về quyền hình ảnh, và nếu cần biết rõ thì tra quy định hiện hành, nhưng đem luật ra nói với mẹ thì nghe như dọa. Không cần chặn người thân hay giấu bài của họ chỉ vì một tấm ảnh. Cũng không cần xin lỗi kiểu "con xin lỗi vì con khó tính", vì như vậy là tự nhận việc của mình là sai.

Một sai nữa ít người để ý: nói một lần rồi thôi, nhưng lần sau người thân quên và đăng tiếp, mình lại im. Người lớn tuổi quên thật, không phải cố tình. Nhắc lại nhẹ, cùng một câu, mỗi khi cần, cho tới khi thành thói quen.

Ví dụ giả định: mẹ của chị A đã hứa hỏi trước, nhưng ba tuần sau lại đăng ảnh cháu ngoại đang ngủ. Chị A không nhắn trách, chỉ gọi điện buổi tối: "Mẹ ơi, tấm bé ngủ mẹ chuyển sang để trong nhóm nhà mình giúp con nha, mình đã hẹn rồi mà." Mẹ cười, bảo quên, gỡ ngay. Lần thứ ba thì mẹ tự nhắn hỏi trước. Thói quen của người lớn đổi chậm, nhưng đổi được khi người nhắc giữ được giọng nhẹ.

Giữ không khí gia đình sau cuộc nói chuyện

Sau khi mẹ đã gỡ ảnh, bạn nên chủ động gửi lại cho mẹ một tấm khác mà bạn thấy ổn: "Mẹ đăng tấm này nè, con thích tấm này hơn." Mẹ vẫn được khoe, và mẹ thấy bạn không phải ghét chuyện mẹ khoe mình. Nhiều nhà làm được đến mức mẹ tự gửi ảnh vào nhóm gia đình hỏi "tấm này đăng được không", một thói quen nhỏ mà giữ được cả hai phía.

Nếu gia đình có nhóm chat chung, nên nói luôn một lần trong nhóm như một quy ước vui: "Cả nhà ơi, ảnh có các bé thì mình chia trong nhóm này thôi nha, đừng đăng công khai, cho an toàn." Nói chung cho cả nhà thì không ai thấy mình bị chỉ mặt.

Khi gặp lại, đừng nhắc chuyện cũ. Nếu ở buổi họp mặt sau có người giơ máy lên chụp, bạn cứ cười, đứng vào ảnh. Ranh giới đã nói rõ rồi, giờ là lúc cho người thân thấy bạn vẫn vui khi ở cạnh họ.

Khi người đăng là anh chị em, vợ hoặc chồng

Với anh chị em cùng lứa, chuyện dễ nói hơn với bố mẹ, nhưng cũng dễ thành trêu chọc. Anh trai đăng ảnh em gái ngủ gật trên xe khách kèm dòng chữ đùa, cả nhóm bạn của anh vào cười. Với anh, đó là chuyện vui trong nhà. Với em, đó là ảnh mình ngủ há miệng trước mặt mấy chục người lạ. Nói với anh chị em thì không cần vòng vo nhiều, nhưng vẫn nên nhắn riêng, không bình luận.

Có thể nhắn thẳng: "Anh, gỡ giùm em tấm ngủ gật đi, em không đùa đâu, em ngại thật." Câu "em không đùa đâu" có ích, vì giữa anh chị em thường nói nửa đùa nửa thật, người kia dễ nghĩ mình cũng đang đùa lại. Nếu anh chị em cứ cười cho qua, nói lần hai nghiêm hơn, ngắn hơn, không thêm lý do.

Giữa vợ chồng, chuyện đăng ảnh nhau và ảnh con nên thoả thuận một lần cho rõ, lúc cả hai đang thoải mái, không phải lúc một người vừa đăng xong. Hai người có thể thống nhất vài điều đơn giản: ảnh con thì chỉ để chế độ bạn bè, không ghi tên trường của con, ảnh chụp trong nhà thì hỏi người kia trước. Mỗi nhà một kiểu, quan trọng là cả hai cùng biết.

Có nhà chọn không đăng ảnh con lên mạng, có nhà đăng thoải mái. Không có cách nào đúng cho mọi nhà. Chỉ cần nhớ rằng người đứng trong ảnh, kể cả khi là người thân nhất, vẫn có quyền nói "tấm này thì đừng".

Câu hỏi thường gặp

Mẹ đăng ảnh con lúc nhỏ lên mạng thì có nên nhờ gỡ không?

Ảnh lúc nhỏ dễ thương, mặc đủ đồ thì thường không cần gỡ, cho mẹ vui. Chỉ nhờ gỡ những tấm làm bạn ngượng thật, như ảnh tắm, ảnh khóc, hoặc ảnh có chi tiết riêng, và nói với mẹ bằng lời nhẹ nhàng, trực tiếp.

Ông bà đăng ảnh cháu công khai mà vợ chồng mình không muốn thì nói sao?

Nói với ông bà rằng vợ chồng đã thống nhất không đăng ảnh bé công khai vì lo người lạ lấy ảnh, và mời ông bà chia ảnh trong nhóm gia đình thay vào đó. Người nói nên là con ruột của ông bà để câu chuyện nhẹ hơn.

Nhắn tin hay nói trực tiếp với bố mẹ thì tốt hơn?

Nói trực tiếp hoặc gọi điện thường tốt hơn, vì người lớn tuổi đọc tin nhắn ngắn dễ hiểu thành trách móc. Tin nhắn chỉ nên dùng để nhắc lại nhẹ sau khi đã nói chuyện một lần.

Người thân không chịu gỡ ảnh thì làm gì tiếp?

Nếu ảnh chỉ làm bạn hơi ngượng, nên cho qua để giữ không khí gia đình. Nếu ảnh có thông tin nhạy cảm như địa chỉ, giấy tờ hay ảnh trẻ nhỏ thiếu đồ, nói lại một lần nữa thật rõ, và nhờ người trong nhà mà người đó hay nghe nói giúp.

Có nên tự báo cáo bài của người thân với mạng xã hội không?

Không nên làm việc đó trước khi nói chuyện, vì người thân phát hiện sẽ thấy bị đối xử như người lạ. Chỉ cân nhắc khi ảnh có nguy cơ thật cho an toàn, đã nói rõ mà người kia vẫn để, và nên cho họ biết trước.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138