TonTrong.comTôn Trọng
Quyền riêng tư trong nhà

Người thân mượn điện thoại rồi lướt ảnh: cho mượn thế nào để không lộ đồ riêng

Cô mượn máy gọi, em họ mượn chơi trò chơi, dì xem ảnh đi biển rồi vuốt sang ảnh khác: cách đưa máy cho đúng việc, câu nói mẫu khi bị lướt.

A teenage Vietnamese boy in a turquoise t-shirt stands in a hallway outside his half-closed bedroom door, handing a phone with a blank glowing screen to his aunt, soft morning light

Khi người thân mượn điện thoại, cách giữ đồ riêng mà không mất lòng là đưa máy cho đúng việc họ cần: gọi thì bấm số sẵn rồi đưa, xem ảnh thì mở đúng album đó hoặc cầm máy cùng xem, cho trẻ chơi thì bật chế độ ghim màn hình. Nếu đã bị lướt sang ảnh khác, một câu nhẹ kèm hành động lấy lại máy là đủ, không cần giải thích hay giận.

Tình huống giả định: dịp giỗ, cả nhà nội tụ về. Bà cô hỏi xem ảnh cậu cháu đi biển, cầm máy rồi vuốt sang trái liên tục, qua cả ảnh chụp màn hình công việc, ảnh bạn bè. Em họ mười tuổi mượn máy chơi trò chơi, mở luôn tin nhắn. Chú mượn máy gọi vì máy chú hết pin, gọi xong mở trình duyệt xem tin. Không ai có ý xấu; chỉ là với nhiều người lớn tuổi, điện thoại của cháu cũng như tờ báo để trên bàn.

Vì sao bị lướt máy mà khó nói

Người mượn thường là người lớn hơn, hoặc là trẻ con, hai nhóm khó nói nhất. Với người lớn, lấy lại máy giữa chừng sợ bị coi là hỗn, là "có gì mà giấu cô". Với trẻ con, giật máy thì trẻ khóc, bố mẹ trẻ phật ý. Thế là phần đông chọn ngồi im, mắt dõi theo từng lần vuốt, trong bụng bứt rứt.

Phía người mượn thì thật sự không nghĩ đó là chuyện riêng. Thế hệ trước quen xem ảnh trong album giấy, lật hết từ đầu đến cuối là phép lịch sự, cho thấy mình quan tâm. Điện thoại với họ là một cuốn album khác. Còn trẻ con thì tò mò mọi thứ có màu sắc, thấy biểu tượng tin nhắn nhấp nháy là bấm.

Điều khiến chuyện này đáng để tâm: trong thư viện ảnh của người đi làm có ảnh chụp giấy tờ, ảnh chụp màn hình chuyển khoản, ảnh bạn bè gửi riêng, ảnh chính mình không muốn ai thấy. Lộ những thứ đó trước họ hàng không chỉ ngượng một lúc, mà có khi thành câu chuyện kể đi kể lại trong mấy dịp giỗ sau.

Một chi tiết nhỏ ai cũng từng gặp: người lớn mượn máy thường mở đầu bằng "cho cô xem ảnh con bé tí tẹo nào", rồi khi trả máy thì đã biết cả chỗ cháu đi chơi tuần trước lẫn tên mấy người bạn trong ảnh. Họ không dò la, họ chỉ quan tâm theo cách của thế hệ mình. Hiểu như vậy thì mình bớt bực, và có tâm thế bình tĩnh để giữ phần riêng bằng cách đưa máy khéo hơn, thay vì giận người thân.

Trước khi đưa máy: chuẩn bị cho đúng việc

Những việc dưới chỉ mất vài giây mỗi lần, và làm quen tay thì không ai để ý:

  1. Người mượn để gọi: hỏi số, tự bấm gọi rồi mới đưa máy. Gọi xong thì đưa tay nhận lại máy một cách tự nhiên, kèm câu "để cháu cất cho".
  2. Người muốn xem ảnh một dịp: mở đúng album của dịp đó. Tốt hơn nữa là tạo sẵn album riêng cho ảnh gia đình, ảnh đi chơi, để mỗi lần cần cho xem thì mở album đó.
  3. Cho trẻ mượn chơi: bật chế độ ghim màn hình hoặc chế độ khách mà nhiều điện thoại có sẵn trong phần cài đặt bảo mật. Khi ghim, trẻ chỉ dùng được đúng ứng dụng đang mở, muốn thoát phải nhập mật khẩu.
  4. Với ông bà, cô dì hay xem ảnh: ngồi cạnh, cầm máy cùng xem, mình là người vuốt. Vừa xem vừa kể chuyện, người lớn còn vui hơn là tự xem một mình.
  5. Những ảnh nhạy cảm như giấy tờ, chuyển khoản, ảnh bạn bè gửi riêng: dọn sang thư mục riêng có khoá, hoặc xoá khi không cần nữa. Việc này làm một lần cho cả năm.

Chuẩn bị trước giúp mình không phải nói câu khó nào. Phần lớn người thân không nhận ra mình đã được "dẫn đường", họ chỉ thấy cháu chu đáo.

Câu nói mẫu khi bị lướt quá việc

Nhẹ nhất, khi bà cô vừa vuốt sang ảnh khác: "Cô ơi ảnh đi biển hết rồi đấy ạ, mấy cái sau là ảnh công việc của cháu, để cháu tìm ảnh cả nhà cho cô xem." Rồi đưa tay nhận máy, tìm ảnh khác cho cô.

Với chú mượn máy gọi rồi lướt tiếp: "Chú gọi xong chưa ạ? Cháu đang chờ tin nhắn công ty, chú đưa cháu nhé." Một lý do thật, ngắn, không cần dài hơn.

Với em họ mở tin nhắn: "Em ơi, tin nhắn là của anh, em chỉ chơi trò chơi thôi nhé. Anh mở lại trò chơi cho em." Rồi ghim màn hình trước khi đưa lại.

Với người lớn hỏi "có gì mà giấu": "Dạ không có gì đâu cô, chỉ là trong máy có ảnh bạn cháu gửi riêng, cháu không tiện cho người khác xem." Đưa ra lý do là chuyện của người khác thường dễ nghe hơn chuyện của mình.

Khi một người hay mượn máy rồi lướt nhiều lần: "Lần sau cô cần gọi thì cô bảo cháu, cháu gọi hộ cô nhé, máy cháu nhiều đồ công việc lắm."

Khi bị nài cho xem thêm: "Cháu cho cô xem ảnh nhà mình thôi ạ, còn lại là của cháu. Cô thông cảm cho cháu nhé." Câu này dứt khoát nhưng vẫn giữ lễ.

Người mượn, việc họ cần, cách đưa máy

Mỗi người mượn máy vì một việc khác nhau. Đoán đúng việc là đưa máy đúng cách.

Người mượnViệc họ cầnCách đưa máy
Ông bà, cô dìXem ảnh con cháu, ảnh đi chơiMở sẵn album, ngồi cạnh cùng xem
Chú bác hết pinGọi một cuộcTự bấm số rồi đưa, nhận lại sau khi gọi
Trẻ con trong họChơi trò chơi, xem videoGhim màn hình hoặc chế độ khách
Anh chị em ruộtTra cứu, nhắn hộHỏi rõ việc, tự làm giúp nếu nhanh
Bạn của bố mẹ đến chơiXem ảnh gia đìnhChỉ mở album ảnh nhà, không đưa máy cầm lâu

Bảng này không phải để đề phòng người thân, mà để không ai rơi vào chỗ khó xử. Người mượn được đúng việc mình cần, người cho mượn giữ được phần riêng. Làm vài lần, người thân tự quen với cách cháu đưa máy, có khi còn tự nói trước "cháu bấm số giúp chú" thay vì đòi cầm máy. Nếp đó hình thành mà không ai phải nói một câu khó nghe nào.

Khi ảnh riêng đã bị thấy: nói gì cho gọn

Có lúc chưa kịp lấy lại máy thì người thân đã thấy một tấm ảnh mình không muốn ai thấy: ảnh chụp tờ giấy khám bệnh, ảnh chuyển khoản trả nợ cho bạn, ảnh mình mặc đồ ngủ do bạn thân gửi đùa. Người lớn hay hỏi luôn: "Ảnh gì thế cháu?", "Cháu ốm à?", "Cháu chuyển cho ai nhiều thế?". Phản xạ đầu tiên là chối hoặc cuống lên giải thích, cả hai đều làm câu chuyện dài thêm.

Cách gọn nhất là đáp một câu thật nhưng không mở thêm, rồi chuyển chủ đề: "Dạ ảnh giấy tờ khám định kỳ ở công ty thôi cô, cháu khoẻ mà. Cô xem ảnh bé út hôm sinh nhật chưa?" Không cần kể chi tiết, cũng không cần nói "cô đừng xem". Người lớn được trả lời thì thường thôi hỏi.

Nếu người kia hỏi dồn hoặc đem ra kể với người khác ngay tại chỗ, nói nhẹ mà rõ: "Chuyện đó cháu xin giữ riêng cô ạ, cô thương cháu thì đừng kể nhé." Sau dịp đó, nếu lo chuyện sẽ đến tai cả họ, chủ động kể ngắn với bố mẹ mình trước để bố mẹ không bị bất ngờ khi nghe người khác nhắc.

Về lâu dài, chính lần ngượng này là lý do tốt để dọn máy: chuyển ảnh giấy tờ, ảnh nhạy cảm vào thư mục có khoá, xoá những gì không cần giữ.

Sai hay gặp, và vì sao lần sau vẫn bị lướt

Giật máy lại giữa chừng. Người lớn thấy bị mất mặt trước cả nhà và nhớ lâu. Nói một câu trước, đưa tay ra nhận, chờ người kia trả máy.

Im lặng chịu đựng rồi kể với bố mẹ là cô xem máy mình. Chuyện thành bàn tán sau lưng, cô không biết mình sai ở đâu và lần sau vẫn thế.

Nói dối là máy hết pin, máy hỏng. Một lúc sau máy reo, cả nhà nhìn. Mất lòng hơn là nói thật một câu nhẹ.

Cho trẻ mượn máy mà không ghim màn hình. Trẻ không có lỗi khi bấm vào chỗ có màu sắc. Người lớn cần chuẩn bị máy, không phải mắng trẻ sau đó.

Giải thích dài về quyền riêng tư cho người lớn tuổi. Ông bà, cô dì nghe giảng từ cháu thường thấy bị coi thường. Một lý do ngắn và một hành động đưa máy đúng cách là đủ.

Giữ quan hệ sau những lần lấy lại máy

Lấy lại máy xong, đừng để không khí chùng xuống. Bù cho người kia bằng thứ họ thật sự muốn: cô muốn xem ảnh cháu thì tìm thêm vài tấm ảnh cả nhà cho cô xem, còn gửi luôn vào máy cô. Chú muốn gọi thì đưa sạc cho chú cắm máy. Trẻ con muốn chơi thì mở lại trò chơi, ghim màn hình rồi đưa.

Với người thân hay mượn máy, chủ động gửi ảnh gia đình vào nhóm chat chung của họ hàng sau mỗi dịp tụ họp. Người lớn có ảnh để xem trong máy mình thì bớt hẳn chuyện cầm máy cháu lướt. Đây là cách nhiều nhà làm và thấy hiệu quả hơn mọi lời nhắc. Ông bà còn có thể phóng to ảnh, xem lại bao nhiêu lần tuỳ thích, không phải chờ cháu rảnh.

Gặp lại ở dịp sau, cư xử bình thường như chưa có chuyện gì. Nếu cô nhắc lại "lần trước cháu không cho cô xem máy", cười và đáp: "Dạ máy cháu toàn ảnh công việc chán lắm cô, ảnh nhà mình cháu gửi cô hết rồi đấy." Câu đùa nhẹ khép lại chuyện cũ mà không ai phải nhận lỗi. Người thân nhớ cái cười của cháu lâu hơn nhớ lần bị lấy lại máy, và lần sau họ tự hỏi trước khi cầm máy.

Câu hỏi thường gặp

Người lớn tuổi mượn điện thoại rồi xem ảnh thì nói sao cho khéo?

Mở sẵn album ảnh họ muốn xem và ngồi cạnh cùng xem, mình là người vuốt. Nếu người lớn đã lướt sang ảnh khác, nói nhẹ rằng phần sau là ảnh công việc rồi đưa tay nhận máy, tìm thêm ảnh gia đình cho họ xem.

Cho trẻ con mượn điện thoại thế nào để trẻ không mở tin nhắn?

Bật chế độ ghim màn hình hoặc chế độ khách trong phần cài đặt của điện thoại. Khi ghim, trẻ chỉ dùng được ứng dụng đang mở, muốn thoát phải nhập mật khẩu. Đây là cách chuẩn bị máy, không phải để mắng trẻ.

Từ chối cho người thân mượn điện thoại có bất lịch sự không?

Không nếu mình đề nghị cách khác giúp được họ, như tự bấm gọi rồi đưa, hoặc gọi hộ. Người thân cần được việc, không nhất thiết cần cầm máy lâu. Từ chối mà không giúp gì mới dễ mất lòng.

Bị hỏi có gì mà phải giấu điện thoại thì trả lời sao?

Nói ngắn rằng trong máy có ảnh, tin nhắn bạn bè gửi riêng nên không tiện cho người khác xem. Lý do là chuyện của người khác thường dễ được thông cảm hơn. Giọng nhẹ nhàng, không tranh luận thêm.

Có nên dọn ảnh riêng trong điện thoại trước dịp họp họ không?

Nên dọn một lần cho cả năm: ảnh giấy tờ, chuyển khoản, ảnh bạn bè gửi riêng chuyển sang thư mục có khoá hoặc xoá khi không cần. Tạo sẵn album ảnh gia đình để mỗi lần cho xem chỉ cần mở album đó.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138