TonTrong.comTôn Trọng
Khi bị lấn át liên tục

Người thân chê bai mình trước mặt người khác: đáp lúc đó và nói sau đó

Mẹ chê con vụng trước khách, chồng chê vợ nấu dở trước bạn bè: câu đáp ngay lúc đó không làm ai mất mặt, cách nói riêng sau đó và khi lời chê nhắm vào ngoại hình.

Close-up of hands passing a teapot in a family living room in the evening, a middle-aged Vietnamese woman in a navy blue blouse sitting upright among relatives, warm yellow light

Khi người thân chê bai bạn trước mặt người khác, lúc đó chỉ cần một câu ngắn, bình thản để không nhận lời chê như sự thật, rồi chuyển chuyện; sau đó, lúc chỉ có hai người, nói rõ một lần rằng bạn không muốn bị nhận xét như vậy trước người ngoài, kèm một ví dụ cụ thể. Đừng đáp trả bằng một lời chê khác, đừng im lặng rồi giận cả tuần. Lời chê trước đám đông khó chịu vì nó vừa đụng tới bạn vừa đụng tới thể diện, nên cách đáp cần giữ thể diện cho cả hai.

Ví dụ giả định: chị G ngoài bốn mươi, mỗi lần nhà có khách, mẹ chị hay nói "Con bé này nấu nướng vụng lắm, toàn mua sẵn". Chồng chị thì có thói quen kể với bạn bè rằng vợ "tiêu tiền như nước", nói xong cả bàn cười. Bài dưới đi qua lý do người thân hay nói vậy, câu đáp tại chỗ, cách nói riêng và cách giữ không khí gia đình sau đó.

Vì sao người thân hay chê mình trước người ngoài

Nhiều lời chê trước mặt khách thật ra là một kiểu khiêm tốn thay. Thế hệ trước quen hạ con mình xuống một chút khi có người ngoài, để không bị coi là khoe, kiểu "con nhà này nó vụng lắm, được cái chịu khó". Người nói nghĩ đó là phép lịch sự, không nghĩ con đã bốn mươi tuổi và đang ngồi ngay đó, nghe từng chữ.

Một số lời chê khác là đùa để làm vui bàn tiệc. Người chồng kể chuyện vợ mua sắm vì nó gây cười, và anh không nghĩ câu cười của bạn bè anh đọng lại trong vợ như một lời phán xét. Cũng có người chê vì đang bực một chuyện khác và mượn lúc có người ngoài để nói, vì biết lúc đó bạn khó cãi.

Hiểu được động cơ giúp bạn chọn cách đáp. Với kiểu khiêm tốn thay, đáp nhẹ là đủ. Với kiểu đùa, cần cho người kia biết câu đùa không vui với mình. Với kiểu mượn đám đông để trách, cần đưa chuyện về lúc riêng tư. Phân biệt bằng hành vi: họ chê lúc nào, có lặp lại không, có kèm lời khen không, và khi bạn nói riêng thì họ phản ứng ra sao.

Ngay lúc đó: ba cách đáp, chọn theo mức độ

Đáp nhẹ, rồi chuyển chuyện. Dùng khi lời chê là kiểu khiêm tốn thay. Mỉm cười, nói một câu sự thật nhỏ: "Dạ con nấu ít thật, nhưng món canh chua này con tự nấu đấy ạ, cô ăn thử." Rồi mời khách gắp. Bạn không phủ nhận mẹ, chỉ thêm một mẩu thông tin làm lời chê mất sức nặng.

Đáp bằng sự thật, giọng đều. Dùng khi lời chê sai và có thể làm người nghe hiểu nhầm. Vợ nói giữa bữa: "Anh nói vậy chứ tháng này em còn để ra được một khoản đấy." Không cần dẫn số, không cần bảo vệ dài. Một câu là đủ để người ngoài biết đó không phải là cả câu chuyện.

Nói rõ là mình không thích, ngắn. Dùng khi lời chê lặp lại hoặc đụng chuyện nhạy cảm. Giọng bình thường, không cười: "Chuyện này để lúc khác mình nói nhé anh." Câu này dừng chủ đề lại mà không mở một cuộc cãi trước mặt khách.

Khi không nói được gì. Có lúc bạn nghẹn, không nghĩ ra câu nào. Không sao. Đứng dậy rót nước, đi lấy thêm đồ, cho mình ba mươi giây. Im lặng không có nghĩa là đồng ý, miễn là sau đó bạn nói riêng.

Điều không làm. Đáp trả bằng một lời chê khác, kiểu "Anh thì giỏi giang lắm đấy". Khách sẽ nhớ cả hai câu, và buổi tối thành một màn cãi nhau mà ai cũng ngại.

Câu nói mẫu theo vai

Một vài câu theo từng mối quan hệ, xếp từ mềm tới rõ ràng. Đọc lên thử, chọn câu nào hợp giọng của bạn:

  • Con nói với mẹ, trước khách: "Mẹ toàn kể chuyện ngày xưa của con thôi, giờ con khá hơn rồi mẹ ơi." Nói vui, kèm nụ cười, mẹ thường cười theo.
  • Vợ nói với chồng, trước bạn bè: "Anh kể đoạn này thì kể nốt đoạn em mua máy giặt giảm nửa giá nhé." Câu này biến lời chê thành câu chuyện có hai phía.
  • Em nói với anh trai, trong bữa giỗ: "Anh để em tự kể chuyện công việc của em nhé."
  • Chồng nói với mẹ vợ, lễ phép: "Dạ mẹ, nhà con thì con thấy vợ con lo chu đáo lắm ạ." Người trong nhà lên tiếng bênh nhau một câu nhẹ có sức nặng hơn tự bênh mình.
  • Rõ hơn, khi lời chê lặp lại: "Mẹ ơi, chuyện cân nặng của con mình nói riêng nhé, có khách mà mẹ."
  • Dứt khoát, khi đã nói riêng mà vẫn bị chê: "Anh, mình đã nói chuyện này rồi. Em không muốn nghe nó trước mặt mọi người nữa." Nói xong thì chuyển chuyện, không đứng dậy bỏ đi.

Những câu trên đều ngắn, vì lúc có khách không phải lúc giải thích. Phần giải thích để dành cho buổi nói chuyện riêng.

Nói riêng sau đó: lúc nào, nói mấy câu

Lời đáp tại chỗ chỉ chặn được từng lần. Thói quen chê trước người ngoài chỉ giảm khi người kia hiểu nó làm bạn khó chịu, và điều đó cần một lần nói riêng.

  1. Đợi khách về, đợi vài tiếng hoặc tới hôm sau để cả hai đã nguôi. Không nói khi đang dọn dẹp mệt mỏi hay khi người kia vừa uống rượu.
  2. Mở bằng ý tốt của người kia: "Mẹ ơi, con biết mẹ nói vậy cho khách khỏi nghĩ nhà mình khoe." hoặc "Anh kể cho vui, em biết anh không có ý gì."
  3. Nói đúng câu đã làm bạn khó chịu, đúng lúc nào: "Lúc mẹ bảo con toàn mua đồ sẵn trước cô Hai, con thấy ngại lắm."
  4. Nói điều bạn muốn, cụ thể: "Lần sau có khách, mẹ đừng nhắc chuyện nấu nướng của con nhé, mẹ khen con một câu cũng được."
  5. Nghe người kia trả lời. Nếu họ bảo bạn nhạy cảm, đừng cãi chuyện nhạy cảm hay không, chỉ nhắc lại điều bạn muốn: "Có thể con nhạy cảm, nhưng con vẫn mong mẹ đừng nói chuyện đó trước người ngoài."

Năm bước này thường gói trong ba bốn phút. Càng ngắn càng tốt, vì người lớn tuổi hay người nóng tính dễ nghe một yêu cầu cụ thể hơn một bài giảng về tôn trọng.

Nói dở và nói được

Mấy phản ứng hay gặp ở người bị chê trước mặt người khác, và vì sao chúng không giúp được lần sau.

Nói dởVì sao dởNói được
Cười theo cho qua, rồi giận cả tuầnNgười kia tưởng mình đùa hay, lần sau kể tiếpMột câu đáp nhẹ tại chỗ, nói riêng sau
"Mẹ lúc nào cũng chê con." trước mặt kháchBiến một lời chê thành cuộc cãi về cả quá khứ, khách khó xử"Chuyện này để lúc khác mình nói nhé mẹ."
Kể lại với người ngoài là người thân hay chê mìnhThành chuyện nói xấu sau lưng, người thân nghe được sẽ tổn thươngNói thẳng với chính người đó, riêng
Giải thích dài vì sao mình không vụngCàng bào chữa càng giống người có lỗiĐưa một sự thật nhỏ rồi chuyển chuyện
Đáp trả bằng một lời chê khácKhách nhớ cả hai câu, không khí hỏngNói rõ là mình không thích, giọng đều

Cái không cần làm là đòi người kia xin lỗi trước mọi người. Người lớn tuổi hay người sĩ diện rất khó làm vậy, và việc ép họ chỉ làm lần nói riêng sau đó khó hơn.

Khi lời chê nhắm vào ngoại hình, con cái hoặc nghề nghiệp

Có những lời chê nặng hơn chuyện nấu nướng: chê béo, chê đen, chê nghề "chẳng ra gì", chê cách bạn nuôi con ngay trước mặt đứa trẻ. Những lời này đáng được đáp rõ hơn và sớm hơn, ngay lần đầu, vì chúng đụng tới những thứ người ta không đổi được trong một hôm.

Khi lời chê nhắm vào con bạn trước mặt con, ưu tiên là đứa trẻ. Nói ngay, nhẹ nhưng rõ: "Cháu đang cố mà bà, cháu tiến bộ nhiều rồi." Rồi tìm lúc nói với con rằng con không cần tin lời ấy. Sau đó mới nói riêng với người lớn.

Với chuyện ngoại hình, câu đáp có thể chỉ là: "Con thấy con ổn mà mẹ." Không cần hứa giảm cân, không cần giải thích. Với chuyện nghề nghiệp: "Việc của con có thu nhập ổn định, con thích nó." Một câu sự thật, đủ để người nghe biết bạn không xấu hổ về nó.

Nếu lời chê đi kèm những lời lăng mạ, đe doạ, hay làm bạn sợ về nhà, thì đó không còn là chuyện ranh giới thông thường. Hãy ưu tiên an toàn của mình và con, nói chuyện với người bạn tin, và khi có nguy hiểm thì gọi 113 hoặc báo công an xã, phường.

Giữ không khí gia đình sau lần nói

Lần có khách tiếp theo, nếu người kia không chê, hoặc chỉ chê nhẹ hơn, hãy ghi nhận sau khi khách về: "Hôm nay mẹ khen món canh của con, con vui lắm." Người lớn tuổi đổi thói quen chậm, nhưng một lời ghi nhận đúng lúc giúp họ thấy mình đã làm đúng.

Chủ động kể chuyện tốt về mình trước. Nhiều lời chê xuất phát từ chỗ người thân không biết bạn đang làm gì, nên họ nói theo hình ảnh cũ. Kể cho mẹ nghe về món mới bạn học nấu, về việc bạn được giao ở công ty, để khi có khách, mẹ có chuyện khác để nói.

Với vợ hoặc chồng, thoả thuận một tín hiệu nhỏ dùng khi có người ngoài, như chạm nhẹ vào tay hay một câu kiểu "anh ơi, rót giúp em cốc nước". Tín hiệu đó nghĩa là "dừng chủ đề này". Nó giúp hai người không phải nói thẳng trước khách mà vẫn giữ được ý.

Và nhớ rằng bạn cũng là người thân của ai đó. Lần tới, khi chính mình định kể một chuyện vụng về của chồng, của con trước bạn bè cho vui, hãy thử dừng lại một nhịp. Gia đình nào giữ được thói quen không chê nhau trước người ngoài thường là nhờ cả nhà cùng giữ, không phải nhờ một người đòi.

Câu hỏi thường gặp

Bị người thân chê trước mặt khách thì nên đáp thế nào?

Đáp một câu ngắn, bình thản, có thể kèm một sự thật nhỏ, rồi chuyển chuyện, ví dụ con nấu ít thật nhưng món này con tự nấu. Sau khi khách về, nói riêng một lần về điều bạn muốn người thân tránh.

Có nên cãi lại khi bị chê trước người ngoài không?

Không nên cãi dài hay đáp trả bằng một lời chê khác, vì khách sẽ nhớ cả hai và không khí hỏng. Một câu sự thật ngắn hoặc câu dừng chủ đề như để lúc khác mình nói là đủ.

Nói riêng với mẹ về chuyện hay chê thế nào cho mẹ không buồn?

Mở bằng ý tốt của mẹ, nói đúng câu đã làm bạn ngại và lúc nào, rồi nói điều bạn mong muốn cụ thể, như mẹ đừng nhắc chuyện nấu nướng khi có khách. Nói ngắn, khi cả hai đã nguôi.

Chồng hay kể xấu vợ trước bạn bè cho vui thì sao?

Tại chỗ, kể thêm phía bên kia của câu chuyện bằng giọng vui. Sau đó nói riêng rằng câu đùa đó không vui với mình, và thoả thuận một tín hiệu nhỏ để dừng chủ đề khi có người ngoài.

Khi người thân chê con mình trước mặt con thì làm gì?

Ưu tiên đứa trẻ: nói ngay một câu bênh nhẹ nhưng rõ, rồi nói riêng với con rằng con không cần tin lời ấy. Sau đó mới nói chuyện riêng với người lớn đã chê.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138