TonTrong.comTôn Trọng
Từ chối khéo: vay tiền, nhờ vả, rủ rê

Đồng nghiệp hỏi mượn tiền trước kỳ lương: từ chối gọn mà vẫn vui vẻ ở chỗ làm

Đồng nghiệp ngồi cạnh hỏi mượn ít tiền tới ngày lương, lại hỏi thêm lần nữa: cách nói không ở phòng làm việc, câu mẫu theo vai và giữ không khí ở chỗ làm.

Over-the-shoulder view in an office pantry beside a water dispenser, a Vietnamese man in a navy blue shirt holding a paper cup talks calmly with a coworker, bright midday light

Khi đồng nghiệp hỏi mượn tiền trước kỳ lương mà bạn không muốn cho, hãy trả lời ngay tại chỗ hoặc trong ngày, bằng một câu ngắn không lý do bịa, nói ở chỗ riêng chứ không giữa phòng, rồi tiếp tục cư xử như thường. Ở công sở, điều cần giữ không phải là tình thân sâu mà là không khí làm việc mỗi ngày, nên lời từ chối càng gọn, càng ít kịch tính thì càng tốt cho cả hai.

Tình huống giả định: chị B làm cùng phòng với bạn hơn một năm, hay rủ ăn trưa. Hôm thứ Năm, ngày hai mươi lăm, chị ghé chỗ máy nước ở phòng pha chế, nói nhỏ: "Em ơi cho chị mượn hai triệu, mùng năm có lương chị gửi lại." Tháng trước chị cũng mượn một triệu và trả chậm mất mười ngày. Bạn không muốn lặp lại chuyện đó.

Chuyện mượn tiền ở chỗ làm khác bạn bè ngoài đời thế nào

Với bạn bè, bạn có thể giãn ra vài tuần sau một lần từ chối. Với đồng nghiệp thì không: ngày mai hai người vẫn ngồi cách nhau một vách ngăn, vẫn chung một nhóm chat, vẫn phải chuyển việc cho nhau. Vì thế người ta hay cho mượn cho xong, để khỏi ngượng. Cái giá là tháng sau lại bị hỏi, và cả phòng dần biết bạn là người "dễ mượn".

Người hỏi mượn trước kỳ lương thường không phải người gặp biến cố lớn. Họ hụt vài ngày cuối tháng vì một khoản chi bất ngờ, vì tiêu hơi tay, hoặc vì vừa đóng một khoản to. Họ chọn hỏi đồng nghiệp vì tiện, vì số tiền nhỏ, và vì nghĩ chuyện này bình thường. Với họ, câu hỏi nhẹ như hỏi mượn cái sạc điện thoại; với người cả nể, nó nặng cả buổi chiều.

Còn một điều hay bị bỏ qua: chuyện tiền giữa đồng nghiệp rất dễ lan. Một khoản trả chậm biến thành lời kể ở bàn ăn trưa, rồi thành nhận xét về con người. Nên từ chối sớm, kín đáo, đôi khi lại là cách giữ cho chị B khỏi mang tiếng, chứ không chỉ giữ tiền cho bạn.

Nói lúc nào, ở đâu, nói mấy câu

Trả lời ngay lúc được hỏi, nếu có thể. Ở công sở, câu "để em xem" kéo dài qua giờ chiều là cả buổi hai người tránh mặt nhau. Nếu bạn đã biết mình không muốn, nói luôn trong lúc đứng ở máy nước là nhẹ nhất cho cả hai.

Nói ở chỗ chỉ có hai người. Phòng pha chế lúc vắng, hành lang, hoặc tin nhắn riêng. Đừng trả lời khi có người thứ ba nghe, vì người hỏi sẽ thấy bị mất mặt và dễ cố nài cho đỡ quê.

Hai câu là đủ. Một câu từ chối, một câu nối tiếp chuyện khác. Ví dụ: "Chị ơi, chuyện tiền thì em không cho mượn được, em ngại tiền nong với người làm cùng lắm. Trưa nay chị ăn ở đâu, em đi với?" Câu sau kéo hai người về lại không khí bình thường.

Không lấy chuyện lần trước ra nói. Kể cả khi lần trước chị trả chậm, nói ra lúc này nghe như trách móc. Nếu cần, để nó thành lý do ngầm cho nguyên tắc chung của bạn.

Nếu được hỏi qua tin nhắn lúc tối, trả lời trong tối đó hoặc sáng sớm. Đừng để tới khi gặp ở cơ quan mới trả lời, vì khi đó người kia sẽ nhìn mặt bạn để đoán, còn bạn thì lúng túng giữa phòng.

Câu mẫu theo từng vai

Mỗi người một vị trí trong phòng, câu chữ cũng khác. Xếp từ mềm tới dứt khoát:

  • Em nói với chị đồng nghiệp lớn tuổi hơn: "Chị thông cảm cho em nhé, em không cho mượn tiền ở chỗ làm, em sợ lỡ có chuyện gì thì khó nhìn nhau."
  • Mình nói với bạn ngang tuổi cùng nhóm: "Khoản này... ờ, mình không giúp được đâu ông, mình đang giữ tiền cho việc nhà rồi. Không cho mượn được ông ạ."
  • Anh nói với em mới vào: "Anh không cho mượn tiền, nhưng nếu em kẹt tiền cơm thì trưa nay đi ăn với anh, anh mời."
  • Chị nhắn khi được hỏi qua tin nhắn: "Chị đọc tin rồi em ạ. Chị không cho mượn được, chị có nguyên tắc với chuyện tiền ở cơ quan. Em đừng ngại, chuyện bình thường thôi."
  • Dứt khoát, khi bị hỏi lần thứ hai trong tháng: "Lần trước em nói rồi chị ạ, em không cho mượn tiền nữa. Chị đừng hỏi em chuyện này nhé, để hai chị em làm việc cho thoải mái."

Câu thứ hai cố ý giữ cả chỗ ngập ngừng: người ta nói thật thì hay ấp úng một nhịp, và như vậy nghe tự nhiên hơn một câu học thuộc. Điều quan trọng là ý "không" xuất hiện rõ ngay trong câu đầu tiên, không để người kia phải đoán.

Sai hay gặp ở công sở và vì sao lần sau lại bị hỏi

Mấy lỗi sau khiến người ta cứ cuối tháng là bị gõ cửa:

Việc hay làmHệ quảLàm thay bằng
Cho mượn ít hơn số được hỏi, "em chỉ có năm trăm".Người kia hiểu là bạn sẵn lòng, chỉ là số tiền chưa khớp. Tháng sau họ hỏi lại đúng số đó.Không cho mượn, nói rõ một lần.
Viện cớ quên ví, chưa rút tiền.Hôm sau người kia hỏi lại vì bạn đâu có từ chối.Nói đúng ý chính: "em không cho mượn tiền".
Kể với người khác trong phòng là chị B hay mượn.Lời kể quay về tới chị B, hai người căng thẳng hơn cả chuyện tiền.Giữ kín, coi như chuyện giữa hai người.
Lạnh nhạt mấy ngày sau đó.Cả phòng thấy không khí khác, người kia càng ngượng.Rủ ăn trưa, hỏi việc như mọi hôm.

Nếu bạn là trưởng nhóm, còn một lý do nữa để không cho cấp dưới mượn tiền: khi đánh giá công việc, khoản nợ giữa hai người sẽ làm mọi nhận xét trở nên khó nói. Nhiều nơi có quỹ tạm ứng lương hoặc công đoàn hỗ trợ, bạn có thể chỉ đường tới đó thay vì tự bỏ tiền ra.

Vì sao cứ cuối tháng lại có người hỏi, và người hỏi đang cần gì thật

Ở nhiều phòng, chuyện mượn tiền có mùa: tuần cuối tháng, trước kỳ lương ba bốn ngày. Không phải ngẫu nhiên. Lương về một lần, các khoản chi thì rải đều, và người không giữ được một khoản đệm nhỏ sẽ hụt đúng vào mấy ngày đó. Họ không thiếu tiền lớn, họ thiếu một tấm đệm. Nhìn ra điều này, bạn sẽ bớt giận, và bớt nghĩ rằng mình đang bị nhắm tới.

Người hỏi thường chọn người họ thấy dễ nói nhất: người hay cười, hay giúp, từng cho mượn một lần. Nếu bạn đã cho mượn một lần, xác suất bị hỏi lần hai cao hơn hẳn người chưa bao giờ cho. Chuyện này không phải vì người ta xấu, mà vì ai cũng đi theo con đường từng mở ra cho mình. Muốn đóng lại, phải nói rõ một lần, chứ né tránh thì con đường vẫn còn đó.

Cái họ cần thật thường là qua được bốn năm ngày. Bạn không có nghĩa vụ lấp khoảng đó, nhưng biết vậy giúp bạn chọn lời: không nói như thể người kia đang cầu xin một ân huệ lớn, cũng không giảng chuyện quản lý chi tiêu. Một câu bình thản, đúng mức với chuyện bình thường, là đủ. Người ta nhớ giọng của bạn lâu hơn nhớ lời bạn nói.

Đồng nghiệp chưa trả tiền lần trước mà bạn vẫn phải ngồi cạnh

Trường hợp của chị B là chuyện hay gặp: lần trước đã cho mượn và trả chậm, lần này không muốn nữa. Bạn không cần nhắc lại chuyện cũ để lấy cớ. Chỉ cần đổi luật cho chính mình, từ giờ không cho mượn tiền ở chỗ làm với bất kỳ ai, rồi áp dụng luôn lần này. Khi luật áp cho mọi người, người kia khó thấy bị nhắm riêng.

Nếu khoản cũ chưa trả hết, đó là chuyện riêng, tách ra một lúc khác, nói nhẹ qua tin nhắn: "Chị ơi, khoản một triệu tháng trước chị nhớ giúp em khi có lương nhé." Đừng gộp chung hai việc trong một lần nói, vì người nghe sẽ cảm thấy bị dồn vào góc.

Nếu chuyện mượn tiền kéo dài, lan sang nhiều người trong phòng và ảnh hưởng tới công việc, như có người phải tránh mặt nhau, việc chuyển qua lại bị chậm, đó là lúc nên nói nhẹ với trưởng phòng hoặc người phụ trách nhân sự, không phải để tố, mà để nơi làm việc có cách hỗ trợ chính thức cho người đang khó khăn.

Giữ không khí sau lời từ chối

Chiều hôm đó, đừng tránh chỗ máy nước, đừng đi đường vòng để khỏi gặp chị B. Cứ chào, cứ hỏi việc như mọi hôm. Người từ chối càng tỏ ra bình thường thì người bị từ chối càng nhanh hết ngượng. Ngày hôm sau, nếu thường ăn trưa chung, vẫn rủ chị đi, gọi món như cũ. Không cần mời để chuộc lỗi, vì bạn có làm gì sai đâu.

Có người lo bị nói xấu sau lưng. Có thể có một hai câu càu nhàu, nhưng người ta thường quên chuyện mượn tiền nhanh hơn bạn nghĩ, nhất là khi bạn vẫn giúp việc, vẫn vui vẻ. Thứ khiến tiếng xấu đứng lâu là khi bạn đi kể lại, hoặc khi bạn tỏ ra khinh khỉnh.

Còn khi nào nên giúp? Khi người đồng nghiệp gặp chuyện lớn như ốm đau, tang gia, và cả phòng cùng góp. Góp chung theo phòng là cách giúp nhẹ nhàng nhất, vì nó không biến thành khoản nợ của riêng ai với riêng ai.

Một chi tiết nhỏ mà người làm văn phòng lâu năm hay dặn nhau: sau lần từ chối đầu tiên, nếu chị B có việc cần nhờ trong công việc như xem giúp bảng số liệu, đổi ca, nhận hộ hàng, bạn cứ giúp như mọi khi. Việc đó cho chị thấy rõ ranh giới nằm đúng ở chuyện tiền, không lan sang con người hay công việc. Lâu dần, chị sẽ thôi hỏi tiền, còn hai người vẫn là đồng nghiệp dễ chịu với nhau.

Câu hỏi thường gặp

Có nên cho đồng nghiệp mượn tiền trước kỳ lương không?

Tuỳ bạn, nhưng nếu đã cho mượn thì xác định có thể phải nhắc và chờ. Nếu bạn không muốn chuyện tiền xen vào chỗ làm, đặt nguyên tắc không cho mượn với bất kỳ ai sẽ nhẹ hơn là quyết theo từng lần.

Từ chối đồng nghiệp mượn tiền thế nào cho khỏi ngượng?

Trả lời ngay hoặc trong ngày, ở chỗ chỉ có hai người, bằng một câu từ chối ngắn và một câu nối sang chuyện khác. Sau đó cư xử như thường, không tránh mặt, không kể với người khác trong phòng.

Đồng nghiệp chưa trả tiền lần trước lại hỏi mượn thêm thì sao?

Từ chối lần mới theo nguyên tắc chung, không cần nhắc chuyện cũ lúc đó. Khoản cũ thì nhắc riêng vào một lúc khác, bằng tin nhắn nhẹ nhàng. Tách hai việc ra giúp người kia không thấy bị dồn ép.

Có nên nói dối là quên ví để khỏi cho mượn?

Không nên, vì lý do tạm thời chỉ dời cuộc hỏi sang hôm sau. Người kia sẽ quay lại vì bạn chưa hề nói không. Một câu thật và rõ một lần đỡ mệt hơn nhiều lần viện cớ.

Là trưởng nhóm có nên cho nhân viên mượn tiền?

Nên tránh, vì khoản nợ giữa hai người khiến việc đánh giá, giao việc về sau khó công bằng. Nếu nhân viên kẹt thật, chỉ họ tới quỹ tạm ứng lương, công đoàn hoặc bộ phận nhân sự nếu nơi làm việc có những kênh đó.

Bị cả phòng biết là mình không cho mượn tiền có sao không?

Thường là không, và còn đỡ bị hỏi về sau. Điều quan trọng là bạn không đi kể chuyện người khác hỏi mượn, và vẫn vui vẻ, vẫn giúp việc như mọi khi. Người ta sẽ nhớ bạn là người rõ ràng chứ không phải người keo kiệt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138