Trong nhóm chat, chỉ nên góp ý chung khi chuyện liên quan tới cả nhóm và không chỉ vào một người nào, như giờ nhắn tin, cách chia tiền, loại tin không nên gửi; còn chuyện của một người cụ thể thì luôn nhắn riêng, dù người đó gây phiền cho cả nhóm. Lời nhắc chung nên viết như một đề nghị cho mọi người, có chữ "mình" thay vì "các bạn", và có chỗ cho người khác góp lời. Nhắc khéo một người trước cả nhóm, kể cả không nêu tên, là cách nhanh nhất để người đó thấy bị bêu.
Bài này đi qua bốn loại nhóm chat hay gặp: nhóm gia đình, nhóm bạn cũ, nhóm phụ huynh của lớp con, nhóm cư dân. Gồm cách chọn nói chung hay nói riêng, câu mẫu cho từng nhóm, những lỗi làm nhóm căng thẳng, và cách giữ hoà khí sau khi đã lên tiếng.
Vì sao nhóm chat dễ làm một lời góp ý nặng gấp mấy lần
Một lời góp ý nói riêng có một người nghe. Cùng lời đó gửi vào nhóm ba mươi người thì có ba mươi người đọc, và người bị góp ý biết rằng cả ba mươi người đều đã đọc. Họ không còn nghĩ về nội dung nữa, mà nghĩ về chuyện mọi người đang nhìn mình thế nào. Đó là lý do một câu nhắc nhẹ trong nhóm có thể làm người ta rời nhóm, trong khi cùng câu đó nhắn riêng thì họ chỉ đáp "dạ em nhớ rồi".
Nhóm chat còn có thêm một thứ làm câu chuyện nặng hơn: những người im lặng. Khi bạn góp ý và không ai thả cảm xúc, không ai trả lời, người bị góp ý đọc sự im lặng đó thành cả nhóm đồng tình với bạn. Còn nếu có hai ba người thả biểu tượng ủng hộ bạn, họ thấy bị cả nhóm đứng về một phía. Không cách nào giữ được một lời góp ý ở mức nhẹ khi nó nằm giữa đám đông.
Một chi tiết người làm trưởng nhóm phụ huynh lâu năm hay nhắc: tin nhắn nhắc chung gửi vào tối muộn thường bị đọc lúc mọi người mệt và nhạy cảm nhất. Cùng một nội dung, gửi lúc mười giờ sáng thì được trả lời bằng "dạ vâng", gửi lúc mười một giờ đêm thì có người nhắn riêng hỏi "chị nói ai vậy".
Chuyện nào nói chung, chuyện nào nhắn riêng
Dùng bảng này làm điểm bắt đầu. Câu hỏi chính luôn là: lời nhắc này có làm ai trong nhóm nhận ra là đang nói mình không.
| Chuyện | Nói chung trong nhóm | Nhắn riêng |
|---|---|---|
| Giờ nhắn tin, như nhắn lúc khuya | Được, đề nghị một quy ước giờ cho cả nhóm | Nếu chỉ một người hay nhắn khuya |
| Gửi quá nhiều tin chuyển tiếp, quảng cáo | Được, nếu nhiều người cùng làm | Nếu chỉ một người, nhất là người lớn tuổi |
| Chưa đóng góp tiền chung | Chỉ báo chung tổng đã thu, không liệt kê tên | Nhắc riêng người chưa đóng |
| Lời lẽ gay gắt với một thành viên | Một câu chung để hạ nhiệt | Nhắn riêng người nói gay gắt |
| Đăng ảnh người khác không hỏi | Đề nghị chung cả nhóm hỏi trước khi đăng | Nhắn riêng người đã đăng, nhờ gỡ |
| Tin chưa kiểm chứng về sức khoẻ, tiền bạc | Gửi thông tin đúng, không chỉ ra ai sai | Nhắn riêng người đã gửi, nhẹ nhàng |
Cột giữa có một điểm chung: lời nói chung luôn nói về quy ước cho tương lai, không nói về điều đã xảy ra. "Mình thống nhất từ nay…" khác hẳn "Hôm qua có người…". Câu thứ hai, dù không nêu tên, ai cũng biết là ai.
Câu mẫu cho từng loại nhóm
Mỗi nhóm có giọng riêng. Nhóm gia đình thưa gửi, nhóm bạn cũ suồng sã, nhóm phụ huynh lịch sự giữ khoảng cách, nhóm cư dân trung tính. Câu mẫu dưới đây giữ đúng giọng từng nhóm.
- Nhóm gia đình, đề nghị chung về tin chuyển tiếp: "Cả nhà ơi, con đề nghị nhỏ: tin nào về thuốc men, chữa bệnh thì mình hỏi bác sĩ trước rồi hãy làm theo nha, con thấy dạo này nhiều tin sai lắm ạ."
- Nhóm gia đình, nhắn riêng cho bác lớn tuổi: "Bác ơi, tin bác gửi hôm qua về cách chữa ho cháu tra thấy không đúng đâu bác, cháu sợ mọi người làm theo. Bác gỡ giúp cháu nha, cháu gửi bác bài của bệnh viện đây ạ."
- Nhóm bạn cũ, đề nghị giờ nhắn: "Ê cả bọn, giờ ai cũng có con nhỏ rồi, mình thống nhất sau mười giờ tối thì để im lặng cho nhau ngủ nha, có gì gấp thì gọi riêng."
- Nhóm phụ huynh, báo quỹ mà không chỉ tên: "Dạ thưa các anh chị, quỹ lớp đến hôm nay đã nhận được hai mươi sáu trên ba mươi hai phần. Gia đình nào chưa kịp gửi, em xin nhắn riêng để tiện đối chiếu ạ."
- Nhóm phụ huynh, nhắn riêng người chưa đóng: "Dạ chào chị, em ở ban đại diện lớp. Em đối chiếu chưa thấy phần quỹ của bé nhà mình, chị kiểm tra giúp em, nếu chị đã gửi rồi thì em xin lỗi chị ạ."
- Nhóm cư dân, hạ nhiệt khi hai nhà lời qua tiếng lại: "Dạ các anh chị, chuyện này chắc hai nhà gặp nhau nói trực tiếp sẽ dễ hơn ạ. Nhóm mình để dành cho thông báo chung nha."
Câu cuối của mẫu nhắn riêng phụ huynh, "nếu chị đã gửi rồi thì em xin lỗi chị", là chi tiết nhỏ mà quan trọng. Nó cho người kia một lối ra nếu chính bạn đối chiếu nhầm, và giữ cho tin nhắc không mang giọng đòi.
Trước khi bấm gửi vào nhóm: năm câu tự hỏi
Mất chừng một phút, nhưng cứu được rất nhiều buổi tối căng thẳng.
- Lời này có làm ai trong nhóm nhận ra là nói mình không? Nếu có, chuyển sang nhắn riêng.
- Mình đang viết về quy ước cho sau này, hay về chuyện đã xảy ra? Chỉ viết về sau này.
- Có chữ nào như "một số người", "có bạn", "ai đó" không? Những chữ đó chỉ mặt rõ hơn cả nêu tên. Xoá đi.
- Giờ này mọi người có đang mệt không? Nếu sau chín giờ tối, để sáng mai gửi.
- Nếu trưởng nhóm hay người lớn nhất trong nhóm nên là người nói, mình đã nhờ họ chưa?
Câu tự hỏi cuối hay bị quên. Trong nhóm gia đình, một đề nghị từ người con út dễ bị gạt đi, nhưng cùng đề nghị đó từ người anh cả hay từ bố mẹ thì cả nhà nghe. Nhờ đúng người lên tiếng không phải là né, mà là chọn giọng nói cả nhóm quen nghe.
Khi lời nhắc chung bị một người nhận vào mình
Dù viết cẩn thận tới đâu, vẫn có lúc một người trong nhóm nhắn lại: "Chị nói em phải không?" hoặc tệ hơn, trả lời ngay trong nhóm bằng giọng gay gắt. Lúc đó, đừng tranh luận trong nhóm. Mỗi tin trả qua trả lại là thêm ba mươi người đọc.
Trả lời ngắn trong nhóm, chỉ một câu để hạ nhiệt: "Dạ, em nói chung cho cả nhóm thôi ạ, có gì em nhắn riêng anh nha." Rồi nhắn riêng ngay sau đó, bằng giọng thật lòng: "Anh ơi, em xin lỗi nếu tin vừa rồi làm anh khó chịu, em không có ý nói riêng anh đâu. Nếu anh thấy có chỗ nào em viết chưa khéo, anh nói em sửa."
Nếu đúng là bạn đã có ý nhắc người đó qua lời chung, hãy nhận luôn trong tin nhắn riêng, vì người kia đã biết rồi: "Dạ đúng là em có nghĩ tới chuyện hôm qua, lẽ ra em nên nhắn riêng anh trước. Em xin lỗi anh." Nhận như vậy làm chuyện xẹp xuống nhanh hơn nhiều so với chối, và lần sau bạn sẽ nhớ nhắn riêng ngay từ đầu.
Nhóm phụ huynh: vì sao cần thận trọng hơn mọi nhóm khác
Nhóm phụ huynh của một lớp là nơi ba mươi mấy gia đình không chọn nhau mà vẫn phải ở chung ít nhất một năm học, có khi năm năm. Mỗi phụ huynh đọc tin trong nhóm với một nỗi lo chung là con mình, nên một lời nhắc tưởng nhỏ như "các bé nhớ mang áo khoác" có thể bị đọc thành "con nhà ai đó hay quên áo". Thêm nữa, giáo viên thường cũng ở trong nhóm, nên mọi lời qua lại đều có người ngoài cuộc đọc.
Vì vậy trong nhóm phụ huynh, nhắc chung chỉ nên là thông tin: lịch, khoản thu, đồ cần mang. Mọi chuyện liên quan tới một bé cụ thể, như bé này hay xô bạn, bé kia hay mang đồ chơi đắt tiền tới lớp, đều phải nhắn riêng với phụ huynh của bé, hoặc trao đổi với giáo viên để giáo viên xử lý. Tuyệt đối không nêu tên trẻ, không đăng ảnh trẻ để làm bằng chứng trong nhóm.
Một câu nhắn riêng phụ huynh khác về chuyện của con có thể như sau: "Dạ chào chị, em là mẹ bé Na cùng lớp. Mấy hôm nay bé Na về kể hai bạn hay giành đồ chơi với nhau, em nghĩ chắc tụi nhỏ đang tập chơi chung. Mình cùng nhắc con ở nhà chị nhé, có gì em cũng nhắc bé nhà em." Câu này nói về cả hai bé, không đổ lỗi một bên, và mời phụ huynh kia cùng làm chứ không yêu cầu họ dạy lại con.
Giữ nhóm vui sau khi đã lên tiếng
Sau một lời nhắc, nhóm chat thường có một khoảng lặng. Đừng vội lấp nó bằng tin giải thích. Để vài giờ, rồi gửi một tin bình thường vào nhóm, như một tấm ảnh, một lời hỏi thăm, một tin vui. Nhóm nhìn thấy người vừa góp ý vẫn vui vẻ như cũ thì không khí trở lại nhanh hơn.
Khi mọi người đã làm theo quy ước mới, đừng nhắc lại "vậy là tốt rồi đó". Chỉ cần tiếp tục giữ đúng quy ước bằng chính hành động của mình: không nhắn sau mười giờ, không gửi tin chuyển tiếp, hỏi trước khi đăng ảnh người khác. Người đề nghị quy ước mà tự mình giữ đúng thì những người khác cũng giữ theo.
Còn với người đã được nhắn riêng, lần tới gặp mặt ở buổi họp lớp, buổi giỗ hay trong thang máy, chào hỏi như thường, có thể hỏi han thêm một chuyện khác. Nhóm chat chỉ là một góc nhỏ của quan hệ giữa hai người. Đừng để một tin nhắn quyết định cả mối quan hệ ngoài đời.
Câu hỏi thường gặp
Có nên rời nhóm chat để tránh phải góp ý không?
Rời nhóm đột ngột thường bị hiểu là giận, nhất là nhóm gia đình hay nhóm bạn cũ. Nếu nhóm làm phiền, có thể tắt thông báo và vẫn ở lại. Nếu muốn rời, nhắn một câu chào ngắn trước khi rời để không ai đoán già đoán non.
Người lớn tuổi trong nhóm gia đình hay gửi tin sai thì nói sao?
Luôn nhắn riêng, không chỉ ra trong nhóm. Thưa nhẹ, gửi kèm thông tin đúng từ nguồn tin cậy, và nhờ người lớn tự gỡ hoặc tự nói lại với cả nhà. Người lớn tự đính chính thì giữ được thể diện.
Có nên nhờ trưởng nhóm hay quản trị viên nhắc giùm không?
Với chuyện chung như quy ước giờ nhắn, nội dung được đăng, nhờ người quản lý nhóm nói là hợp lý vì đó là việc của họ. Với chuyện riêng của một thành viên, tự nhắn riêng vẫn tốt hơn, vì đi qua quản trị viên dễ thành chuyện kỷ luật.
Có nên thả biểu tượng ủng hộ khi người khác góp ý trong nhóm không?
Nếu lời góp ý nhắm vào một người cụ thể, thả biểu tượng ủng hộ làm người bị góp ý thấy cả nhóm quay lưng. Với đề nghị chung về quy ước, một lời đồng ý ngắn giúp đề nghị được chấp nhận nhanh hơn mà không làm ai khó chịu.
Khi trong nhóm có hai người cãi nhau thì có nên lên tiếng không?
Nên có một người nói một câu hạ nhiệt, đề nghị hai người nói riêng với nhau, rồi thôi. Đừng phân xử ai đúng ai sai trong nhóm. Nếu cãi nhau có lời lẽ đe doạ hay xúc phạm nặng, lưu lại tin nhắn và báo người quản lý nhóm.
Nhắn riêng rồi mà người kia vẫn tiếp tục làm trong nhóm thì sao?
Nhắn riêng thêm một lần, rõ hơn, nói luôn rằng nếu tiếp tục thì bạn sẽ đề nghị quản trị viên nhắc chung. Nếu vẫn không đổi, đề nghị một quy ước chung cho cả nhóm, viết về sau này, không nhắc tới chuyện đã qua.