TonTrong.comTôn Trọng
Nói "không" với người lớn tuổi trong nhà

Ông bà cho cháu ăn kẹo, xem điện thoại: cách nói không mà ông bà không giận

Mỗi lần sang nhà ông bà, cháu về với túi kẹo và mấy tiếng xem điện thoại. Cách đặt luật cho vừa, câu nói mẫu với ông bà, và nói với cháu khi về nhà.

Wide shot of a courtyard garden in the afternoon, grandparents on a low bench with a small child, a Vietnamese father in a cobalt blue shirt crouching nearby, faces turned away

Khi ông bà cho cháu ăn kẹo, uống nước ngọt hay xem điện thoại nhiều hơn bố mẹ muốn, cách nói "không" mà ông bà không giận là đừng cấm hẳn, mà thoả thuận một mức vừa phải: kẹo sau bữa chính, xem điện thoại một khoảng ngắn có giờ hết, rồi mang sẵn sang nhà ông bà những thứ để thay thế. Nói với ông bà bằng lời nhờ, không bằng lời dặn, và nói với cháu một luật giống nhau ở cả hai nhà.

Tình huống giả định: chị H có con gái năm tuổi, cuối tuần nào cũng gửi sang nhà ông bà ngoại. Ông bà thương cháu, cháu đòi gì cũng cho: kẹo trước bữa, bánh ngọt buổi tối, điện thoại cả buổi chiều để ông bà được yên làm việc. Chủ nhật đón về, cháu không chịu ăn cơm, tối khó ngủ, đòi điện thoại cả tuần. Bài này chỉ bàn cách nói, từng bước.

Vì sao ông bà cho cháu kẹo và điện thoại

Với nhiều ông bà, kẹo là cách thương cháu dễ thấy nhất. Ông bà lớn lên trong những năm đồ ngọt hiếm, một cái kẹo là cả một niềm vui. Thấy cháu cười khi được cho kẹo, ông bà thấy mình được yêu. Cấm kẹo, trong mắt ông bà, giống như cấm ông bà thương cháu.

Điện thoại thì khác: đó thường là cách để ông bà được nghỉ. Trông một đứa trẻ năm tuổi cả ngày rất mệt với người ngoài sáu mươi, lưng đau, chân mỏi. Đưa cháu cái điện thoại là có được một giờ yên để nấu cơm hay chợp mắt. Ông bà không phải không biết xem nhiều là không tốt, mà là không còn sức để chơi với cháu suốt.

Hiểu hai lý do này thì lời từ chối phải đi kèm hai thứ: cho ông bà một cách khác để thương cháu, và cho ông bà một cách khác để được nghỉ. Thiếu hai thứ đó, mọi lời dặn đều chỉ được giữ trong vài tuần.

Thoả thuận với ông bà theo bốn bước

Đừng đợi tới lúc đón cháu, thấy cháu cầm điện thoại, rồi nói ngay trong cơn bực. Làm theo thứ tự:

  1. Vợ chồng thống nhất mức mình chấp nhận được, không phải mức lý tưởng. Ví dụ: một cái kẹo sau bữa trưa, xem điện thoại một khoảng ngắn buổi chiều, không xem trong bữa ăn và trước giờ ngủ.
  2. Con ruột gọi điện hoặc ghé riêng nói với bố mẹ mình, không nói lúc đang giao cháu, không nói trước mặt cháu.
  3. Mang sẵn đồ thay thế khi gửi cháu: hộp trái cây đã gọt, sữa chua, bánh ít ngọt, bộ xếp hình, sách tranh, hộp bút màu. Ông bà có sẵn thứ để cho cháu thì không phải ra tiệm tạp hoá đầu ngõ.
  4. Thống nhất một luật giống nhau ở hai nhà và nói với cháu trước mặt ông bà: "Ở nhà mình hay nhà ông bà, mình đều ăn kẹo sau bữa cơm, đúng không con?" Cháu nghe bố mẹ và ông bà nói cùng một câu thì ít nài.

Bước ba thường bị xem nhẹ, mà lại là bước làm được nhiều việc nhất. Ông bà cho cháu kẹo vì tiện; khi thứ tiện nhất trong nhà là quả chuối đã bóc, ông bà sẽ cho quả chuối.

Câu nói mẫu với ông bà và với cháu

Con gái nói với mẹ ruột, lần đầu: "Mẹ ơi, con biết mẹ thương cháu nên cháu đòi gì mẹ cũng cho. Dạo này cháu ăn kẹo nhiều nên sâu hai cái răng rồi, bác sĩ nha khoa dặn chỉ cho ăn sau bữa chính thôi. Mẹ giúp con nhé, con gửi sẵn hộp trái cây sang."

Nói về điện thoại: "Bố mẹ trông cháu cả ngày vất vả lắm, con biết. Cho cháu xem một lúc buổi chiều cũng được, nhưng bố mẹ hẹn giờ giúp con, hết giờ thì cất. Con để sẵn bộ xếp hình với sách tranh, bố đọc cho cháu một quyển là cháu ngồi yên lắm."

Khi ông bà nói "có tí kẹo thì sao": "Dạ một cái thì không sao mẹ ạ, con chỉ xin mẹ cho sau bữa cơm, để cháu còn ăn được cơm." Nhận một phần, giữ phần quan trọng.

Nói với cháu trước mặt ông bà: "Ông bà thương con lắm. Ở nhà ông bà con vẫn ăn kẹo sau bữa cơm như ở nhà mình, con nhớ chưa?" Như vậy ông bà không phải là người từ chối cháu.

Khi đón cháu về mà thấy cháu vẫn ăn nhiều, nói nhẹ vào hôm sau qua điện thoại: "Mẹ ơi, hôm qua cháu về không chịu ăn cơm, chắc ăn bánh nhiều quá. Tuần này mẹ giúp con giữ như mình đã bàn nhé."

Khi cần dứt khoát hơn, sau vài lần nhắc: "Bố ạ, chuyện điện thoại con xin bố giữ giúp con, cháu xem nhiều về đêm không ngủ được. Nếu bố mệt thì con nhờ thêm người hoặc gửi cháu nửa ngày thôi, bố không phải trông cả ngày." Câu này đưa ra giải pháp cho chính lý do ông bà dùng điện thoại.

Những cách làm hay phản tác dụng

Đây là những cách nhiều bố mẹ thử trước, và vì sao ông bà khó chịu hoặc cháu càng nài:

Cách làmVì sao hỏngLàm thế này
Cấm hẳn kẹo, cấm hẳn điện thoại ở nhà ông bàÔng bà thấy bị cấm thương cháu, lén choMột mức vừa phải, có giờ có lúc
Lục túi cháu, vứt kẹo trước mặt ông bàÔng bà mất mặt, cháu khóc, buổi đón căngCất bớt về nhà, nói chuyện sau
Cài khoá điện thoại của ông bàÔng bà thấy bị kiểm soát trong chính nhà mìnhNhờ ông bà hẹn giờ, để sẵn đồ chơi thay
Than với cháu "ông bà chiều con hư"Cháu mang câu đó về kể, ông bà tổn thươngNói luật chung, không nhắc ai sai
Gửi ông bà bài báo về tác hại đồ ngọtGiống như bị dạy, ông bà không đọcMột lý do cụ thể từ bác sĩ của cháu

Cái không cần làm: không cần mỗi lần đón cháu lại kiểm tra cháu ăn gì, xem gì. Thoả thuận một lần, tin ông bà, và chỉ nhắc khi thấy cháu bị ảnh hưởng rõ.

Khi cháu ở với ông bà cả tuần chứ không chỉ cuối tuần

Có nhà gửi cháu cho ông bà cả tuần vì bố mẹ đi làm xa hoặc làm ca. Lúc đó chuyện kẹo và điện thoại không còn là chuyện một buổi chiều, mà thành nếp sống hằng ngày của cháu, và bố mẹ cũng không ở đó để nhắc. Lời nhờ phải gọn hơn, dễ nhớ hơn, và ông bà phải được trao quyền quyết thay vì chỉ làm theo.

Thay vì dặn mười điều, hãy thống nhất với ông bà hai điều cố định, như kẹo chỉ sau bữa trưa và điện thoại không quá một lần mỗi ngày, rồi để ông bà tự quyết mọi chuyện còn lại. "Mẹ ơi, con chỉ xin mẹ giữ hai điều này thôi, còn lại mẹ thấy thế nào thì làm thế ấy, mẹ chăm cháu con yên tâm." Câu này vừa giữ được điều chính, vừa cho ông bà thấy mình được tin.

Mỗi cuối tuần về đón hay gọi video, hỏi ông bà tuần này cháu thế nào, có gì khó không, rồi mới hỏi về kẹo và điện thoại. Nếu ông bà kể cháu quấy, đòi điện thoại nhiều, đó là lúc cùng nhau tìm cách chứ không phải lúc trách. Có khi ông bà chỉ cần thêm một hộp đồ chơi mới, một vài quyển sách tranh, hoặc một buổi chiều có người hàng xóm trông giúp để ông bà được nghỉ.

Nếu sức khoẻ ông bà không còn đủ để trông cháu cả tuần mà không cần điện thoại, đó là dấu hiệu nên tính lại việc gửi cháu, chứ không phải lý do để trách ông bà.

Nói với cháu thế nào khi về nhà

Đừng để cháu thấy ông bà là người xấu. Khi cháu đòi kẹo vì "ở nhà ông bà được ăn", đáp nhẹ: "Ở nhà ông bà hay nhà mình, mình đều ăn sau bữa cơm, con nhớ không? Giờ mình ăn cơm trước nhé." Không nói "ông bà chiều con quá".

Giữ một luật đơn giản cháu nhớ được. Trẻ năm tuổi nhớ được một câu như "kẹo sau bữa cơm" hay "điện thoại hết giờ thì cất". Đừng đặt năm luật một lúc.

Cho cháu những việc vui ở nhà ông bà. Dặn cháu mang sang bức tranh để vẽ tặng ông, mang hạt giống để trồng cùng bà. Cháu có việc vui để làm thì ít đòi điện thoại.

Khen cháu khi giữ được luật. "Bà kể hôm nay con tự cất điện thoại khi hết giờ, mẹ vui lắm." Lời khen đi qua lời kể của ông bà cũng làm ông bà thấy mình là người cùng đội.

Giữ ông bà ở cùng phía với mình

Mục tiêu không phải là ông bà làm đúng mọi điều mình dặn, mà là ông bà thấy mình và bố mẹ cháu đang cùng chăm cháu. Hãy kể cho ông bà nghe kết quả tốt: "Mẹ ơi, tuần này cháu ăn cơm ngoan hơn, tối ngủ sớm, chắc nhờ bà giữ kẹo cho con." Khi ông bà được ghi công, ông bà sẽ tự giữ luật.

Đỡ cho ông bà phần mệt. Ông bà dùng điện thoại vì mệt, nên đừng gửi cháu cả ngày dài nếu có thể chia ra. Gửi buổi sáng, đón sau giờ ngủ trưa. Cuối tháng cho ông bà một ngày nghỉ hẳn. Những việc này làm lời nhờ về điện thoại có trọng lượng hơn.

Và chấp nhận rằng nhà ông bà sẽ luôn có chút khác nhà mình. Cháu được ông bà cho thêm một cái bánh, được thức muộn mười phút xem ông tưới cây, đó là kỷ niệm của tuổi thơ. Giữ những điều quan trọng, cho qua những điều nhỏ, thì cả cháu, ông bà và bố mẹ đều thoải mái hơn.

Một chi tiết nhỏ mà nhiều nhà thấy hiệu quả: thỉnh thoảng bố mẹ tự mua một món quà vặt cháu thích, đưa cho ông bà để ông bà tặng cháu vào một dịp đặc biệt, như hôm cháu được cô khen hay hôm sinh nhật ông. Ông bà vẫn được làm người mang niềm vui tới cho cháu, còn món quà thì nằm trong mức bố mẹ đã tính. Cháu nhớ những lần như thế lâu hơn mọi túi kẹo mua vội ở tiệm đầu ngõ.

Câu hỏi thường gặp

Ông bà cho cháu ăn kẹo nhiều thì nói thế nào cho khéo?

Cảm ơn ông bà đã thương cháu, đưa một lý do cụ thể như răng cháu bị sâu, rồi nhờ ông bà cho kẹo sau bữa chính. Mang sẵn đồ ăn vặt ít ngọt sang để ông bà có thứ khác cho cháu.

Có nên cấm hẳn ông bà cho cháu xem điện thoại không?

Không nên cấm hẳn, vì ông bà thường dùng điện thoại để được nghỉ một lúc. Thoả thuận một khoảng ngắn có giờ hết, không xem trong bữa ăn và trước giờ ngủ, và để sẵn đồ chơi, sách tranh thay thế.

Cháu về nhà đòi kẹo vì ở nhà ông bà được ăn thì đáp sao?

Nhắc cháu luật chung của cả hai nhà, ví dụ kẹo ăn sau bữa cơm, và không nói ông bà chiều cháu hư. Cháu cần thấy người lớn cùng một ý, không ai là người xấu.

Ông bà đồng ý rồi nhưng vẫn cho cháu ăn như cũ thì sao?

Nhắc nhẹ qua điện thoại vào hôm sau, kèm điều mình thấy ở cháu như không chịu ăn cơm hay khó ngủ. Sắp xếp để thứ dễ lấy nhất trong nhà ông bà là trái cây đã gọt, không phải bánh kẹo.

Ai nên là người nói với ông bà về chuyện đồ ngọt và điện thoại?

Con ruột nói với bố mẹ mình, nói riêng, không nói lúc đang giao cháu. Người còn lại ủng hộ bằng việc làm như chuẩn bị đồ ăn, đồ chơi mang sang.

Làm sao để ông bà vẫn thấy mình được thương cháu?

Gợi ý những cách thương khác: đọc truyện, trồng cây, dạy cháu nấu một món đơn giản. Kể lại với ông bà khi cháu nhắc về những việc đó. Ông bà thấy cháu vui vì mình thì không cần kẹo để được yêu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138