Khi bố mẹ giục cưới, cách giữ được cả quyết định lẫn tình cảm là nói thẳng một lần cho bố mẹ biết mình nghĩ gì về chuyện lập gia đình, hiểu rằng bố mẹ giục vì lo cho mình lúc về già chứ không vì muốn ép, rồi từ đó dùng một câu đáp ngắn, giống nhau, không cáu cho mọi lần bị hỏi lại. Đừng hứa một mốc thời gian mình không định giữ, và đừng để mỗi bữa cơm thành một lần giải thích từ đầu.
Tình huống giả định: anh B, 33 tuổi, làm kỹ thuật ở thành phố, mỗi tháng về quê một lần. Từ năm ngoái, gần như bữa cơm nào mẹ cũng nhắc chuyện cưới, bố thì không nói gì nhưng thở dài. Anh B chưa muốn lập gia đình lúc này, vì anh đang lo trả xong khoản tiền sửa nhà cho bố mẹ và muốn ổn định công việc trước. Dưới đây là cách anh nói, câu nào nên dùng, câu nào nên tránh.
Bố mẹ giục cưới thật ra đang lo điều gì
Câu "bao giờ cưới" nghe như một câu hỏi về ngày tháng, nhưng thường chứa những nỗi lo khác. Mẹ sợ sau này mình đi rồi con ở một mình, ốm không ai chăm. Bố so với con nhà hàng xóm và sợ người ta nghĩ nhà mình có chuyện gì. Có bố mẹ đơn giản là muốn có cháu để bế khi còn khoẻ. Cũng có khi bố mẹ chỉ không biết hỏi gì khác, vì con ít kể chuyện công việc, nên câu hỏi về cưới thành câu hỏi mặc định mỗi lần gặp.
Nhận ra nỗi lo nằm sau câu hỏi giúp bạn trả lời đúng chỗ. Nếu mẹ sợ con cô đơn, kể cho mẹ nghe về bạn bè, về những buổi tối con không ở một mình. Nếu bố ngại lời người ngoài, nói với bố rằng chuyện nhà mình thì nhà mình biết, con sống đàng hoàng. Trả lời trúng nỗi lo thì câu hỏi tự thưa dần. Trả lời bằng ngày tháng thì câu hỏi chỉ đổi sang "thế bao giờ".
Một chi tiết người từng trải hay gặp: bố mẹ thường giục nhiều nhất ngay sau một đám cưới trong họ hoặc trong xóm. Tuần đó bạn về nhà là gần như chắc bị hỏi. Biết trước thì chuẩn bị tinh thần, đừng để mình bị bất ngờ rồi đáp cộc lốc.
Nói một lần cho rõ: chọn lúc và chọn lời
Thay vì mỗi bữa cơm đáp một câu nửa đùa nửa thật, hãy chọn một lần để nói nghiêm túc. Lúc tốt nhất là khi chỉ có bạn với bố mẹ, không có họ hàng, không vừa xong một đám cưới. Ví dụ buổi sáng chủ nhật, lúc đi chợ cùng mẹ hoặc ngồi uống trà với bố. Đừng chọn tối giao thừa hay hôm giỗ ông, đó là những ngày người lớn dễ xúc động nhất.
Nói ba ý theo thứ tự. Thứ nhất, con biết bố mẹ hỏi vì thương con. Thứ hai, chuyện lập gia đình con có nghĩ, và con muốn làm khi con sẵn sàng, không phải vì tới tuổi. Thứ ba, con xin bố mẹ bớt nhắc, vì mỗi lần nhắc con thấy áp lực và ngại về nhà, mà con thì muốn về nhà nhiều hơn. Ý thứ ba là chỗ quan trọng nhất: nó cho bố mẹ thấy việc giục đang làm xa con, đúng điều bố mẹ không muốn.
Đừng biến buổi nói chuyện thành buổi kể lý do chi tiết, kiểu con cần bao nhiêu tiền, con muốn mua nhà trước hay sau. Càng nhiều chi tiết, bố mẹ càng có nhiều chỗ để góp ý và đặt mốc. Một hai lý do chung là đủ. Chuyện riêng sâu hơn, nếu có, bạn có quyền giữ cho mình.
Sau buổi nói chuyện, nếu thấy mẹ còn buồn, hôm sau gọi điện hỏi chuyện khác hẳn: hỏi mẹ vườn rau thế nào, bố đi khám mắt chưa. Cho bố mẹ thấy câu chuyện đã khép lại êm, không ai giận ai.
Câu nói mẫu cho từng lần bị hỏi
Xếp từ nhẹ nhàng tới dứt khoát. Chọn câu hợp với giọng của mình, đừng học thuộc nguyên văn:
- Lần hỏi bình thường trong bữa cơm: "Con biết rồi mẹ ơi, chuyện đó con tự lo được. Mẹ ăn miếng cá này đi, cá hôm nay ngon." Đổi chủ đề sang một việc cụ thể ngay trước mặt.
- Khi muốn nói thật lòng: "Con có nghĩ chuyện lập gia đình, nhưng con muốn làm khi con thấy mình sẵn sàng, chứ không phải vì đến tuổi. Bố mẹ tin con một chút nhé."
- Khi mẹ so với con nhà khác: "Nhà bạn ấy có lúc của nhà bạn ấy, con có lúc của con. Con sống tử tế, bố mẹ đừng lo người ta nói."
- Khi bị hỏi lần thứ mười trong tháng: "Mẹ ơi, con đã thưa với mẹ rồi. Mẹ nhắc nhiều con lại ngại về nhà, mà con thì muốn về với bố mẹ."
- Khi bố mẹ đòi một con số: "Con không hứa năm nào được, vì hứa rồi không làm được thì bố mẹ còn buồn hơn. Có tin vui con sẽ báo bố mẹ đầu tiên."
- Khi bố mẹ nói nặng, kiểu "không cưới thì đừng về": "Con vẫn về, vì con thương bố mẹ. Chuyện này mình tạm gác lại, hôm nay con muốn ăn cơm với bố mẹ cho vui."
Để ý một điều: tất cả những câu trên đều không nói dối, không hứa suông, không chê bai cách nghĩ của bố mẹ. Đó là ba thứ giữ cho câu trả lời đứng được lâu.
Những câu nên tránh và câu thay thế
Đây là những câu bật ra rất tự nhiên khi bị hỏi nhiều, nhưng để lại hậu quả lâu:
| Câu nên tránh | Hậu quả | Câu thay thế |
|---|---|---|
| "Sang năm con cưới" (khi không định) | Sang năm bố mẹ đếm ngược, tới hạn thì căng gấp đôi | "Con không hứa năm được, có tin vui con báo ngay." |
| "Mẹ cứ lải nhải mãi" | Mẹ tổn thương vì bị chê là phiền, càng lo hơn | "Mẹ nhắc nhiều con thấy áp lực, con xin mẹ bớt nhắc." |
| "Cưới làm gì cho khổ như bố mẹ" | Đụng vào cuộc đời bố mẹ, mất lòng sâu | "Con muốn chuẩn bị kỹ để sau này không phải vất vả." |
| Im lặng, bỏ đi chỗ khác | Bố mẹ nghĩ con giận hoặc có chuyện giấu | "Con nghe rồi mẹ, mình nói chuyện khác nhé." |
| Viện cớ công việc bận để né về nhà | Bố mẹ vừa mất con vừa lo hơn | Vẫn về, chuẩn bị sẵn một câu đáp nhẹ |
Cái không cần làm: không cần kể chi tiết đời riêng để chứng minh mình ổn, không cần gật đầu với một kế hoạch mình chưa muốn chỉ để bố mẹ vui một hôm. Gật một lần thì lần sau bố mẹ sẽ coi đó là lời hứa.
Khi họ hàng hùa vào cùng bố mẹ
Đừng giải thích lại với từng người. Cô dì chú bác thường hỏi vì thói quen, nghe một câu đáp vui vẻ là xong. "Dạ cháu đang lo công việc, có tin vui cháu mời cô đầu tiên ạ." Mỉm cười, rót nước, đổi chuyện.
Nhờ bố mẹ đứng cùng phía mình. Sau buổi nói chuyện nghiêm túc, bạn có thể xin: "Lúc họ hàng hỏi, bố mẹ đỡ cho con một câu là con đang lo công việc nhé." Nhiều bố mẹ nhận lời ngay, vì chính họ cũng không thích bị họ hàng bàn chuyện con mình.
Rời bàn khi câu chuyện đi quá xa. Nếu bị đem ra làm đề tài cả bữa, xin phép đi lấy thêm đồ ăn, ra phụ dọn, chơi với các cháu nhỏ. Đó không phải là bỏ đi, mà là cho câu chuyện tự tắt.
Không trả đũa bằng câu hỏi khó. Hỏi lại chuyện riêng của người hỏi cho hả giận chỉ làm bố mẹ mất mặt với họ hàng, và lần sau bố mẹ càng giục để gỡ thể diện.
Khi bố mẹ đem sức khoẻ, tuổi già ra để giục
Có một kiểu giục khó đỡ hơn cả: "Bố mẹ già rồi, không biết sống được mấy năm nữa, chỉ mong thấy con yên bề." Câu này thường không phải là cách ép khéo, mà là nỗi lo thật của người lớn tuổi khi bạn bè cùng trang lứa bắt đầu ốm đau. Đáp lại bằng lý lẽ lúc đó là lạc giọng. Đáp lại bằng một lời hứa vội để bố mẹ vui cũng không đúng.
Cách đỡ là tách hai chuyện ra. Chuyện sức khoẻ của bố mẹ là chuyện bạn lo ngay, bằng việc cụ thể: "Bố mẹ nói vậy con lo lắm. Tháng này con đưa bố mẹ đi khám tổng quát nhé, con đặt lịch rồi báo bố mẹ." Chuyện lập gia đình vẫn là chuyện của bạn, nói nhẹ ở câu sau: "Còn chuyện của con, bố mẹ cứ để con lo. Bố mẹ khoẻ thì còn thấy con yên bề lâu."
Đừng đáp kiểu "Bố mẹ đừng doạ con", dù trong lòng bạn có thấy bị ép. Câu đó làm người lớn tủi thân, vì với họ nỗi sợ già yếu là thật. Nếu bố mẹ thật sự đang có bệnh, hãy hỏi kỹ bệnh tình và lo chuyện chữa trị trước, chuyện cưới để lại sau. Người con lo đúng chỗ cho bố mẹ thường được bố mẹ tin hơn ở những chuyện riêng, vì bố mẹ thấy con trưởng thành, không cần ai giục mới biết lo.
Giữ quan hệ với bố mẹ khi chuyện cưới còn chưa ngã ngũ
Chuyện này có thể kéo dài vài năm, nên đừng để nó thành thứ duy nhất bạn với bố mẹ nói với nhau. Hãy chủ động mang những câu chuyện khác về nhà: công việc mới học được gì, chuyến đi gần đây, món ăn ngon ở chỗ làm. Bố mẹ có nhiều thứ để hỏi thì câu hỏi về cưới tự lùi xuống.
Cho bố mẹ thấy bạn đang lo cho tương lai theo cách của mình: để dành tiền, mua bảo hiểm sức khoẻ, đi khám định kỳ, có bạn bè thân để nương tựa. Những điều đó trả lời đúng nỗi lo "con về già một mình" hơn mọi lời hứa.
Và nhớ rằng bố mẹ cũng đang chịu áp lực từ phía họ hàng, hàng xóm. Một lời cảm ơn đúng lúc, như "Con biết bố mẹ hay bị người ta hỏi chuyện con, con cảm ơn bố mẹ đã đỡ cho con", làm bố mẹ nhẹ lòng hơn bạn nghĩ. Khi bố mẹ thấy mình được con hiểu, họ ít cần giục để được nghe.
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ giục cưới có phải là bố mẹ ép con không?
Phần lớn không phải ép, mà là lo. Bố mẹ sợ con về già một mình, sợ lời người ngoài, hoặc muốn có cháu khi còn khoẻ. Hiểu nỗi lo đó giúp bạn trả lời đúng chỗ thay vì chỉ thấy bị ép.
Có nên hứa với bố mẹ một năm cụ thể sẽ cưới không?
Không nên nếu bạn không chắc giữ được. Hứa rồi không làm được khiến bố mẹ buồn gấp đôi và mất lòng tin vào lời con. Nói rằng có tin vui sẽ báo ngay là câu thật lòng mà vẫn đủ ấm.
Nên nói chuyện nghiêm túc với bố mẹ vào lúc nào?
Lúc chỉ có bạn với bố mẹ, không có họ hàng, không vừa đi đám cưới về và không phải ngày lễ lớn. Một buổi sáng cuối tuần thong thả hay lúc đi bộ buổi tối thường là lúc dễ nói nhất.
Bố mẹ giục mãi khiến mình ngại về nhà thì sao?
Hãy nói thẳng với bố mẹ điều đó một cách nhẹ nhàng: mỗi lần bị nhắc con thấy áp lực và ngại về, mà con thì muốn về nhiều hơn. Câu này thường làm bố mẹ giật mình nhận ra việc giục đang làm xa con.
Họ hàng hỏi chuyện cưới trong bữa cỗ thì đáp sao cho gọn?
Một câu vui vẻ, không kể chi tiết, rồi đổi chuyện: cháu đang lo công việc, có tin vui cháu mời cô đầu tiên. Không cần giải thích lại với từng người và không hỏi vặn lại chuyện riêng của họ.
Mình có quyền giữ kín chuyện riêng với bố mẹ không?
Có. Con đã lớn có quyền giữ những điều thuộc về đời riêng. Bạn chỉ cần cho bố mẹ biết những điều làm bố mẹ yên tâm, như mình sống ổn, có bạn bè, có lo cho sức khoẻ, mà không phải kể hết mọi thứ.