TonTrong.comTôn Trọng
Tôn trọng khác biệt: tuổi, vùng miền, lựa chọn sống

Bữa chung có người ăn chay, kiêng món: hỏi trước, gọi món và câu nên tránh tại bàn

Liên hoan, ăn trưa nhóm có người ăn chay, người dị ứng, người kiêng theo bác sĩ. Hỏi trước bằng một tin nhắn, gọi món sao cho ai cũng ăn được, câu nên tránh tại bàn.

Overhead shot of a shared round table with tofu, greens and mushroom dishes, a Vietnamese man in a royal blue polo passing a plate to coworkers, bright midday light

Khi bữa ăn chung có người ăn chay hay kiêng món, người đặt bàn nên hỏi trước bằng một tin nhắn riêng, gọi ít nhất hai món chính mà họ ăn được và đặt gần chỗ họ ngồi; người cùng bàn thì tránh hỏi "sao lại ăn chay", tránh gắp ép, tránh đùa "thiếu chất". Người ăn chay, kiêng món thì nói trước ngắn gọn, không cần giải thích lý do. Ai cũng muốn bữa ăn vui, chỉ là mỗi người ăn một kiểu, và vài câu nói đúng lúc là đủ để không ai phải ngồi gắp rau chấm muối.

Ví dụ giả định trong bài: phòng kinh doanh tổ chức ăn trưa liên hoan cuối quý. Chị I ăn chay trường đã sáu năm, anh K dị ứng tôm cua, chị L đang kiêng đồ cay và đồ chiên theo lời bác sĩ. Anh M được giao đặt bàn. Bài đi qua việc anh M hỏi và gọi món, câu nên tránh tại bàn, câu chị I dùng khi được mời món, và chuyện ăn ở nhà người khác. Chuyện rượu bia trong tiệc không nằm trong bài này.

Người ăn chay, kiêng món ngại điều gì trong bữa chung

Chị I không ngại chuyện không ăn được nhiều món. Cái chị ngại là mỗi lần đi ăn chung lại thành tâm điểm: cả bàn quay sang hỏi "sao lại ăn chay", "ăn vậy có đủ chất không", "thử miếng này đi, một miếng thôi". Có lúc chị phải giải thích lý do ăn chay cho từng người, như thể lựa chọn của chị cần được cả bàn duyệt.

Người kiêng vì sức khoẻ như chị L còn khó hơn: chị không muốn kể bệnh của mình cho cả phòng nghe. Người dị ứng như anh K thì lo thật, vì một miếng nước dùng có tôm cũng đủ làm anh phải đi viện. Và có người kiêng món vì niềm tin riêng, vì thói quen gia đình, hay đơn giản là không ăn được một món nào đó từ nhỏ.

Phía người đặt bàn cũng có cái khó: sợ hỏi nhiều thì phiền, sợ gọi món chay thì những người khác chê, sợ gọi thiếu thì người ăn chay ngồi không. Kết quả hay gặp là anh M gọi như mọi lần, thêm một đĩa rau xào "cho chị I", và chị I ăn rau với cơm suốt bữa trong khi cả bàn ăn lẩu. Không ai có lỗi, nhưng không ai thấy vui.

Người đặt bàn: hỏi trước và gọi món thế nào

Anh M chỉ cần làm năm việc, mất chừng mười phút:

  1. Nhắn hỏi chung trong nhóm, giọng nhẹ, không nêu tên ai: "Thứ sáu mình ăn trưa nhé, ai ăn chay, dị ứng hay kiêng món gì nhắn riêng em để em đặt cho phù hợp." Nhắn riêng giúp người kiêng vì bệnh không phải nói trước cả nhóm.
  2. Chọn quán có món chay thật, không chỉ rau luộc. Gọi điện hỏi quán xem món chay có nấu riêng nồi, có dùng nước mắm, nước dùng xương không.
  3. Gọi ít nhất hai món chính mà người ăn chay ăn được, ví dụ đậu sốt cà, nấm xào, canh rau củ, rồi để những món đó ở giữa bàn cho cả bàn cùng ăn, không đặt riêng một góc như "suất ăn kiêng".
  4. Với người dị ứng, báo thẳng với nhân viên quán khi gọi và hỏi lại món nào có thành phần đó.
  5. Khi đồ ăn lên, nói nhỏ với người kiêng món: "Chị ơi, đĩa nấm với canh này là chay hoàn toàn nhé, quán nấu riêng rồi."

Chi tiết nhỏ mà người ăn chay lâu năm hay để ý: món chay đặt giữa bàn cho mọi người cùng ăn khiến họ thấy mình là một phần của bữa ăn, không phải khách được chiếu cố. Nhiều người ăn mặn cũng thích món đậu, món nấm, và bàn ăn thường hết món chay trước.

Câu nên tránh tại bàn và câu thay

Những câu ở cột trái hầu như ai cũng từng nghe hoặc từng nói, phần lớn là để vui, nhưng người ăn chay, kiêng món nghe chúng ở mọi bữa:

TránhThay bằng
"Sao lại ăn chay? Vì sao thế?"Không hỏi lý do, trừ khi họ tự kể. Hỏi "Chị ăn chay lâu chưa, quán nào ngon chỉ em với?"
"Một miếng thôi, có sao đâu.""Món này có thịt nhé chị." để họ tự quyết
"Ăn chay thế thiếu chất đấy."Không nhận xét chế độ ăn của người khác
"Ăn kiêng gì mà khổ thế.""Món nào chị ăn được để em đẩy qua."
Gắp thức ăn vào bát người khácĐẩy đĩa lại gần, để họ tự gắp
Đùa "đem chị ấy ra làm gương" trước cả bànKhông đem chế độ ăn của ai ra làm đề tài

Câu "một miếng thôi" là câu khó từ chối nhất, vì người mời thường rất nhiệt tình. Với người dị ứng, một miếng có thể là chuyện nguy hiểm. Với người ăn chay vì niềm tin riêng, một miếng là phá điều họ giữ nhiều năm. Người mời không biết, nên tốt nhất là không mời ép bất kỳ ai.

Khi bạn là người ăn chay, kiêng món: câu nói từ mềm tới dứt khoát

Chị I không cần giải thích, cũng không cần xin lỗi vì mình ăn khác. Vài câu dùng được:

  • Báo trước khi đặt bàn: "Em ăn chay nhé anh M, quán nào có hai ba món chay là em ăn ổn rồi, không cần gọi riêng nhiều."
  • Khi được mời món mặn: "Em cảm ơn, em ăn món đậu này được rồi ạ."
  • Khi bị hỏi lý do: "Em ăn quen rồi, thấy hợp người lắm." Ngắn, không mở thêm.
  • Khi bị mời "một miếng thôi" lần hai: "Thật sự em không ăn được anh ạ, anh ăn đi cho ngon."
  • Với người dị ứng: "Em dị ứng tôm cua, ăn vào là phải đi viện đấy, nên em hỏi kỹ quán một chút nhé." Nói rõ mức nguy hiểm để không ai coi là kén ăn.
  • Khi có người cứ đùa mãi về chuyện ăn chay: "Chuyện ăn uống mỗi người một kiểu mà anh, mình nói chuyện khác đi."

Một điều nữa: người ăn chay, kiêng món cũng nên tránh nhận xét món của người khác, kiểu "ăn thịt nhiều thế không tốt đâu". Tôn trọng là hai chiều. Bữa ăn vui nhất khi mỗi người ăn phần của mình mà không ai phải nghe giảng.

Bữa trưa hằng ngày và đồ ăn chia nhau ở văn phòng

Liên hoan chỉ vài lần một năm, còn bữa trưa và đồ ăn vặt thì ngày nào cũng có. Ở nhiều văn phòng, ai đi chơi về cũng mang quà cho cả phòng, sinh nhật ai cũng mua bánh. Người ăn chay, kiêng món thường lặng lẽ không lấy, lâu dần có người để ý hỏi "sao chị chẳng bao giờ ăn gì", và chuyện lại quay về đúng chỗ chị I không muốn.

Người mua quà cho cả phòng có thể làm một việc nhỏ: hỏi một câu khi mua, hoặc chọn thêm một món ai cũng ăn được như hoa quả, bánh không trứng sữa. "Em mua thêm túi hoa quả này cho ai không ăn bánh nhé." Câu nói chung, không chỉ tên ai, nhưng người cần sẽ hiểu.

Khi rủ đi ăn trưa hằng ngày, cả nhóm luân phiên chọn quán là cách dễ nhất. Mỗi tuần một người chọn, người ăn chay được chọn quán của mình một lượt. Không cần ai phải nhường mãi.

Còn với chị I, một câu nói trước giúp mọi người khỏi đoán: "Mọi người cứ mua đồ ăn vặt như thường nhé, em không ăn thì em không lấy, đừng để ý." Nói một lần từ đầu thì những lần sau ai cũng thấy tự nhiên, không ai phải hỏi, không ai phải giải thích.

Khi ăn ở nhà người khác

Đi ăn cỗ, ăn tân gia, ăn cơm ở nhà đồng nghiệp là chỗ khó hơn quán xá, vì chủ nhà đã nấu sẵn và mình không muốn chủ nhà thấy mất công. Nếu biết trước được mời, chị I nhắn chủ nhà từ hôm trước: "Chị ơi, em ăn chay nên chị đừng lo phần em nhé, em mang theo một món chay góp vào mâm cho vui." Mang một món góp là cách vừa lo được cho mình vừa không để chủ nhà phải nấu riêng.

Nếu đến nơi mới biết trên mâm không có món nào mình ăn được, ăn cơm, ăn rau, ăn hoa quả, và không nói gì về chuyện đó trong bữa. Chủ nhà hỏi thì đáp: "Em ăn đủ rồi chị, món rau xào nhà chị ngon lắm." Về đến nhà ăn thêm. Không cần làm chủ nhà áy náy trước cả mâm.

Khi bạn là chủ nhà mời người ăn chay, kiêng món, hỏi trước một câu là đủ: "Em có kiêng gì không để chị nấu cho tiện?" Rồi nấu một hai món họ ăn được, đặt giữa mâm. Không cần làm cả mâm chay, không cần hỏi đi hỏi lại. Nếu trong nhà có người lớn tuổi hay gắp thức ăn cho khách, chủ nhà nói trước với ông bà một câu để khách khỏi phải từ chối trước mâm.

Sau bữa: giữ không khí cho những lần sau

Sau buổi liên hoan, nếu anh M thấy chị I ăn được ít, nhắn một câu: "Hôm nay quán món chay hơi ít, lần sau em tìm quán khác nhé chị." Câu này cho chị I biết có người để ý, và lần sau chị dễ góp ý tên quán hơn.

Người ăn chay, kiêng món cũng có thể chủ động giúp lần sau: gợi ý vài quán có món chay ngon mà người ăn mặn cũng thích, hoặc xin làm người đặt bàn một lần. Khi cả nhóm quen một hai quán như vậy, chuyện ăn chung không còn là chuyện phải tính toán mỗi lần.

Còn nếu lỡ có ai đó đùa quá trong bữa, ép ăn hay nói câu khó nghe, hôm sau không cần nhắc lại trước nhóm. Nói riêng một câu nếu thấy cần: "Hôm qua anh mời món nhiệt tình quá, em không ăn được mà ngại từ chối mãi. Lần sau anh cứ để em tự gắp nhé." Nói nhẹ, rồi thôi. Chuyện ăn uống là chuyện nhỏ, đừng để nó thành chuyện lớn giữa hai người làm việc chung. Lần liên hoan sau, chị I vẫn đi, vẫn cười, vẫn ăn món đậu sốt cà; sự có mặt đều đặn của chị nói nhiều hơn mọi lời giải thích.

Câu hỏi thường gặp

Đặt bàn liên hoan có người ăn chay thì nên gọi món thế nào?

Hỏi trước ai ăn chay, kiêng món bằng tin nhắn riêng, chọn quán có món chay thật và gọi ít nhất hai món chính họ ăn được. Đặt những món đó ở giữa bàn cho cả bàn cùng ăn, không để riêng một góc.

Hỏi đồng nghiệp vì sao ăn chay có bất lịch sự không?

Hỏi một lần vì tò mò thật không hẳn là bất lịch sự, nhưng người ăn chay thường phải trả lời câu đó ở mọi bữa. Nếu họ đáp ngắn thì dừng, đừng hỏi tiếp, và đừng nhận xét về lựa chọn của họ.

Người ăn chay nên từ chối món mặn được mời thế nào cho khéo?

Cảm ơn rồi nói mình ăn món khác được rồi, giọng vui, không cần giải thích lý do. Nếu bị mời lần hai, nói rõ hơn là mình thật sự không ăn được và mời người kia ăn cho ngon.

Đi ăn ở nhà người khác mà không có món chay thì làm sao?

Ăn cơm, rau, hoa quả có trên mâm và không nói gì trong bữa để chủ nhà không áy náy, về nhà ăn thêm. Nếu biết trước, nhắn chủ nhà từ hôm trước và mang theo một món chay góp vào mâm.

Người dị ứng thực phẩm nên báo với cả nhóm thế nào?

Nói rõ và ngắn với người đặt bàn, kèm mức nguy hiểm, ví dụ ăn vào là phải đi viện, để không ai coi là kén ăn. Khi gọi món, tự hỏi lại nhân viên quán về thành phần của từng món.

Có nên gắp thức ăn vào bát người khác cho thân tình không?

Với người ăn chay, kiêng món hay dị ứng thì không nên, vì họ khó từ chối món đã nằm trong bát. Đẩy đĩa lại gần và nói món đó có gì là cách vừa thân tình vừa để họ tự quyết.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138