TonTrong.comTôn Trọng
Tôn trọng khác biệt: tuổi, vùng miền, lựa chọn sống

Bất đồng quan điểm sống trong bữa cơm: nói ý mình mà không thành cãi nhau

Mua nhà hay thuê, tiêu hay để dành, ở phố hay về quê: bữa cơm cuối tuần dễ thành bàn tranh luận. Câu nói ý mình mà không chê ý người, và cách hạ nhiệt khi đã nóng.

Eye-level view of a Vietnamese family weekend meal at a shared table with vegetable dishes and tofu, a man in a gray-blue shirt listening calmly, soft evening light

Khi bất đồng quan điểm sống trong bữa cơm, như mua nhà hay thuê, tiêu tiền hay để dành, sống ở phố hay về quê, hãy nói ý mình bằng chữ "mình thấy", "nhà mình chọn" chứ đừng nói "phải", "ai cũng biết"; đừng cố thuyết phục người kia đổi ý ngay trong bữa; và khi câu chuyện bắt đầu nóng, chủ động khép lại bằng một câu như "mỗi nhà một cách, mình ăn đã". Bữa cơm để mọi người gần nhau, không phải để phân thắng thua.

Ví dụ giả định trong bài: bữa cơm chủ nhật nhà anh R, có bố mẹ, hai anh em trai và hai cô con dâu. Anh R thuê nhà và tiêu cho những chuyến đi, em trai anh vay mua căn hộ và thắt lưng buộc bụng, bố mẹ thì muốn cả hai về quê sống cho gần. Mỗi lần ăn cơm, chuyện "ai sống đúng" lại được đem ra. Bài này không bàn chuyện chính trị, và không nói cách nào sống đúng; chỉ bàn cách nói để bữa cơm vẫn là bữa cơm.

Bữa cơm thành bàn tranh luận như thế nào

Thường nó bắt đầu rất nhẹ. Bố hỏi: "Thằng R vẫn thuê nhà à?" Anh R đáp: "Vâng, thuê cho thoải mái bố ạ." Em trai chen vào: "Thuê thì tiền mất, mua thì ít ra còn cái nhà." Anh R nói lại: "Mua thì nợ hai mươi năm, đi đâu cũng không được." Đến đây, mẹ thêm: "Thì về quê mà ở, nhà rộng có ai đâu." Năm phút sau, cả bàn nói to, hai cô con dâu im lặng gắp rau, và bố mẹ thấy bữa cơm cuối tuần lại hỏng.

Không ai trong bàn sai về chuyện của mình. Mỗi người chọn cách sống hợp với hoàn cảnh, tính cách, công việc của mình. Cái sai là cách nói: mỗi người không chỉ kể lựa chọn của mình, mà còn ngầm chê lựa chọn của người kia. "Tiền mất" nghĩa là anh R tiêu phí. "Nợ hai mươi năm" nghĩa là em trai dại. Nghe vậy, ai cũng thấy phải bảo vệ mình.

Bất đồng về cách sống không phải là chuyện xấu. Nó thậm chí làm bữa cơm thú vị khi mỗi người kể được vì sao mình chọn vậy. Nó chỉ thành chuyện khi mục tiêu chuyển từ "kể" sang "thắng".

Chi tiết những nhà hay cãi nhau trong bữa cơm đều nhận ra: chuyện thường bắt đầu từ một câu hỏi của người lớn tuổi, hỏi vì quan tâm, nhưng câu trả lời của con lại bị một người thứ ba trong bàn bình luận. Người hỏi đầu tiên chưa kịp nghe hết câu trả lời thì câu chuyện đã thành hai phe. Biết vậy, cứ để người được hỏi trả lời hết cho người hỏi, đừng chen vào bình luận.

Chia sẻ ý kiến khác với thuyết phục người khác

Chia sẻ là kể vì sao mình chọn. "Nhà con thuê vì công việc hay phải chuyển, mua rồi thì khó đi." Câu này nói về mình, không nói về ai khác. Người nghe có thể không đồng ý, nhưng không có gì để cãi.

Thuyết phục là muốn người kia đổi ý. "Mua nhà là dại, mày cứ nghe anh." Câu này đòi người kia thừa nhận mình sai, ngay trước cả nhà. Không ai đổi ý trong hoàn cảnh đó, kể cả khi trong lòng thấy có lý.

Câu hỏi thật mở được câu chuyện. "Em trả góp vậy hằng tháng có thấy áp lực không?" nếu hỏi vì muốn hiểu, không phải để bắt bẻ, sẽ làm em trai kể thật. Câu hỏi để bắt bẻ thì người kia nghe ra ngay qua giọng.

Không cần kết luận. Một bữa cơm không cần chốt lại ai đúng. Kết thúc bằng "Mỗi nhà một cách" không phải là bỏ cuộc, mà là thừa nhận rằng mỗi người được tự quyết chuyện của mình.

Người lớn tuổi lo thì nói nỗi lo, đừng nói phán quyết. Bố mẹ muốn con về quê thường vì nhớ con, lo con vất vả. Nói "Bố mẹ nhớ các con, muốn các con về thường hơn" thì các con dễ đáp hơn câu "Ở phố làm gì cho khổ".

Câu nói ý mình mà không chê ý người

Vài câu dùng được, theo vai, từ mềm tới dứt khoát:

  • Anh R với em trai: "Anh thấy thuê hợp với anh. Em mua cũng hay, mỗi người một hoàn cảnh."
  • Em trai với anh: "Em chọn mua vì em muốn ổn định chỗ cho con đi học. Anh đi nhiều thì thuê là phải."
  • Con với bố mẹ: "Con biết bố mẹ muốn con về gần. Giờ con chưa về được vì công việc, nhưng con sẽ về thăm thường hơn, tháng hai lần nhé."
  • Con dâu khi bị hỏi ý: "Chuyện này vợ chồng con bàn kỹ rồi mẹ ạ, con thấy ổn." Không cần giải thích thêm.
  • Khi bị hỏi dồn trước cả bàn: "Chuyện nhà con, con tự lo được. Mình nói chuyện khác đi bố."
  • Khi bị chê thẳng lần thứ hai: "Con không muốn nói chuyện này trong bữa cơm nữa. Hôm nào bố muốn, con ngồi riêng với bố."

Câu cuối dứt khoát nhưng vẫn mở một lối: không bàn trong bữa cơm, nhưng sẵn sàng nói riêng. Với người lớn tuổi, được mời nói chuyện riêng thường dễ chịu hơn bị từ chối giữa bàn.

Nói dở và nói được

Một vài chữ nhỏ quyết định câu nói là chia sẻ hay là chê:

Nói dởNói được
"Ai cũng biết thuê nhà là phí.""Em thấy mua thì yên tâm hơn."
"Sống như anh thì sau này khổ.""Anh có lo chuyện sau này không, em hỏi thật?"
"Bố mẹ lạc hậu, giờ ai về quê.""Con hiểu bố mẹ nhớ con, con chưa về được."
"Thôi, nói với anh không được.""Mình nghĩ khác nhau, thế cũng được."
Đem chuyện tiền nong cụ thể của người khác ra soChỉ nói chuyện của nhà mình
Lôi người thứ ba vào: "Vợ mày nghĩ sao?"Để mỗi người tự nói phần mình khi họ muốn

Hàng cuối hay gặp hơn người ta nghĩ: khi tranh luận bí, người ta kéo vợ, chồng, con của người kia vào làm đồng minh. Người bị kéo vào rơi vào thế khó, phải chọn phe giữa bữa cơm nhà chồng, nhà vợ. Tránh hẳn. Nếu chính bạn là người bị kéo vào, một câu gọn là đủ: "Chuyện này hai anh em tự nói với nhau được ạ, con xin phép không góp."

Khi câu chuyện bắt đầu nóng: các bước hạ nhiệt

Dấu hiệu dễ nhận: giọng to lên, người nói ngắt lời nhau, có người đặt đũa xuống. Lúc đó, bất kỳ ai trong bàn cũng làm được:

  1. Hạ giọng của chính mình trước. Không ai nói to được lâu với một người đang nói nhỏ.
  2. Dừng lại, đưa ra một câu khép: "Thôi, chuyện này mỗi nhà một cách. Món canh nguội rồi kìa."
  3. Chuyển sang một đề tài chung, an toàn: chuyện con cháu, món ăn trên bàn, kế hoạch về quê dịp sắp tới.
  4. Nếu vẫn nóng, đứng dậy làm một việc: lấy thêm cơm, rót nước, dọn bát. Rời khỏi bàn một phút thường đủ để không khí nguội lại.
  5. Hẹn nói tiếp vào lúc khác, nếu chuyện thật sự cần bàn: "Chuyện này để tối con gọi bố, mình nói kỹ."

Người hay đóng vai hạ nhiệt trong nhà thường là mẹ hoặc các cô con dâu. Họ nên được những người còn lại hỗ trợ, chứ không phải lần nào cũng một người gánh. Anh em trong nhà thoả thuận trước với nhau một câu khép chung là cách tốt. Ví dụ cả nhà quen câu "mỗi nhà một cách": ai nói câu đó ra là những người còn lại hiểu đã đến lúc dừng, không ai thấy mình bị cắt lời, vì đó là câu chung cả nhà đã nhận.

Những đề tài nên để ngoài bữa cơm

Có những đề tài mà dù nói khéo đến đâu cũng dễ làm bữa cơm nặng nề, vì nó chạm vào điều mỗi người tin sâu sắc. Niềm tin riêng của mỗi người, chuyện tiền nong cụ thể giữa các anh chị em, chuyện chia tài sản, chuyện một người vắng mặt, những chuyện thời sự đang gây chia rẽ: nhà anh R về sau thoả thuận không bàn trong bữa cơm cuối tuần.

Thoả thuận này không phải cấm nói, mà là chọn chỗ nói. Chuyện tiền nong, tài sản cần bàn thì hẹn một buổi riêng, ít người, có thời gian. Chuyện niềm tin riêng thì mỗi người giữ, không ai cần thuyết phục ai. Chuyện người vắng mặt thì đợi người đó có mặt.

Ai đề xuất thoả thuận này cũng được, nhưng nói nhẹ nhất là bố mẹ: "Bữa cơm cuối tuần nhà mình chỉ nói chuyện vui thôi nhé, chuyện gì cần bàn thì để buổi khác." Nếu con cái đề xuất, nói kèm lý do tình cảm: "Con muốn bữa cơm chủ nhật là lúc cả nhà vui, con xin mình không bàn chuyện tiền nong ở bàn ăn được không ạ?"

Hôm sau: giữ quan hệ sau một bữa cơm căng thẳng

Nếu bữa cơm đã lỡ căng, ngày hôm sau là lúc sửa dễ nhất. Anh R nhắn em trai: "Hôm qua anh nói hơi nặng chuyện mua nhà. Em chọn vậy là có lý của em. Cuối tuần anh qua phụ em sơn lại phòng cho cháu nhé." Lời xin lỗi kèm một việc làm cụ thể cho thấy anh tôn trọng lựa chọn của em hơn mọi lời nói.

Với bố mẹ, gọi một cuộc điện thoại hỏi thăm, không nhắc lại chuyện cãi nhau, cũng đủ. Người lớn tuổi thường buồn vì bữa cơm hỏng hơn là vì ý kiến khác. Thấy con gọi về, họ biết không có gì đổ vỡ.

Và lần sau ngồi vào bàn, cố ý hỏi chuyện của người kia theo hướng tò mò thật: "Căn hộ của em dạo này xong phần nội thất chưa?", "Chuyến đi của anh vừa rồi có gì vui kể bố mẹ nghe đi." Khi mỗi người được kể về cuộc sống mình chọn mà không bị chấm điểm, bữa cơm trở lại là chỗ để gần nhau. Ý kiến vẫn khác, nhưng không ai còn phải ngồi vào bàn với tâm thế chuẩn bị tự vệ.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao nói ý kiến khác với người thân mà không thành cãi nhau?

Nói về lựa chọn của mình bằng chữ "mình thấy", "nhà mình chọn", không dùng "phải", "ai cũng biết". Đừng cố thuyết phục người kia đổi ý ngay trong bữa, chỉ cần kể vì sao mình chọn vậy.

Bố mẹ cứ chê cách sống của con trong bữa cơm thì đáp sao?

Đáp vào nỗi lo của bố mẹ, ví dụ con hiểu bố mẹ lo, con đã tính kỹ. Nếu bị chê lặp lại, đề nghị nói riêng với bố mẹ vào lúc khác, không bàn tiếp trong bữa cơm.

Khi tranh luận trong bữa ăn bắt đầu nóng thì làm gì?

Hạ giọng của chính mình, đưa ra một câu khép như "mỗi nhà một cách", rồi chuyển sang chuyện chung. Nếu vẫn nóng, đứng dậy làm một việc như lấy cơm, rót nước để không khí nguội lại.

Những đề tài nào nên tránh trong bữa cơm gia đình?

Niềm tin riêng của mỗi người, chuyện tiền nong cụ thể giữa anh chị em, chia tài sản, chuyện của người vắng mặt và những chuyện thời sự gây chia rẽ. Chuyện cần bàn thì hẹn buổi riêng, ít người.

Có nên kéo vợ hoặc chồng của người kia vào khi tranh luận không?

Không nên, vì người bị kéo vào rơi vào thế phải chọn phe giữa bữa cơm nhà chồng hay nhà vợ. Để mỗi người tự nói phần mình khi họ muốn, và chỉ nói chuyện của nhà mình.

Sau một bữa cơm căng thẳng nên làm gì để giữ quan hệ?

Hôm sau nhắn một lời xin lỗi ngắn nếu mình nói quá, kèm một việc làm cụ thể như sang phụ việc nhà. Với bố mẹ, gọi điện hỏi thăm mà không nhắc lại chuyện cãi nhau thường là đủ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138