TonTrong.comTôn Trọng
Góp ý mà không mất lòng

Người kia tự ái sau khi bị góp ý: nói gì tiếp và hàn gắn trong mấy ngày sau

Góp ý xong người kia im lặng, lạnh nhạt hay nói kháy: phân biệt nhận sai với rút lời, câu mẫu cho hôm đó, hôm sau và tuần sau, và khi nào để yên cho người kia tự nguôi.

Wide shot of a riverside walking path in late afternoon, a middle-aged woman in a peach blouse sitting on a bench beside a quiet friend, calm golden light

Khi người kia tự ái sau lời góp ý, bạn xin lỗi về cách nói nếu cách nói chưa khéo, nhưng không rút lại điều cần nói; cho họ vài ngày để nguôi, giữ chào hỏi bình thường, không nhắn giải thích dồn dập, rồi tìm một lúc yên để hỏi lại họ đang nghĩ gì. Tự ái là phản ứng tự nhiên khi ai đó thấy mình bị đánh giá. Nó thường qua đi sau vài ngày nếu bạn không đổ thêm dầu vào lửa, và nếu quan hệ giữa hai người đủ tốt.

Bài này đi theo những gì xảy ra sau lời góp ý: ngay lúc người kia đổi sắc mặt, buổi tối hôm đó, hôm sau và tuần sau. Có câu nói mẫu cho từng lúc, bảng những việc làm chuyện nặng thêm, và cách phân biệt khi nào chỉ là dỗi, khi nào quan hệ có vấn đề sâu hơn.

Tự ái là gì, nhìn từ phía người vừa bị góp ý

Chị N vừa nói với cô em đồng nghiệp rằng bản kế hoạch em làm còn thiếu phần chi phí. Chị nói riêng, nhẹ nhàng, đúng việc. Vậy mà em đỏ mặt, đáp "dạ em biết rồi", rồi cả buổi chiều không nói câu nào, đi ăn trưa với nhóm khác. Chị N về nhà cứ nghĩ mãi: mình nói sai chỗ nào.

Có thể chị N không sai chỗ nào. Người tự ái thường không phản ứng với câu nói, mà với cảm giác bên trong: mình đã cố hết sức mà vẫn chưa đủ, người mình nể lại thấy mình kém, mình bị nhắc trong một tuần đã đủ mệt. Cô em có thể đang giận chị, nhưng cũng có thể đang giận chính mình, và chưa biết làm gì với cái giận đó ngoài việc né.

Hiểu điều này giúp bạn bớt vội. Người tự ái cần thời gian để tách lời góp ý khỏi cảm giác bị chê, và thời gian đó khác nhau ở mỗi người: có người vài giờ, có người vài ngày. Việc của bạn trong khoảng đó không phải là sửa cảm xúc của họ, mà là không làm nó nặng thêm, và giữ cửa mở cho lúc họ sẵn sàng nói chuyện lại.

Ngay lúc người kia đổi sắc mặt

Dừng lại, đừng nói thêm lý lẽ. Khi thấy người kia đỏ mặt, im lặng hay đáp cụt, phản xạ là nói thêm để giải thích cho rõ. Mỗi câu thêm vào lúc này nghe như đang chồng thêm lỗi. Nói một câu khép lại là đủ.

Nói một câu ghi nhận cảm xúc, không xin lỗi nội dung. Ví dụ: "Chị thấy em hơi buồn, chị nói vậy vì chị tin em làm được, không phải chê em đâu." Câu này thừa nhận họ đang buồn mà không rút lại lời góp ý.

Để người kia đi, đừng giữ lại để nói cho xong. Nếu họ muốn quay về bàn, đi ra ngoài, kết thúc cuộc nói chuyện, cứ để họ đi. Giữ người đang tự ái lại để "nói cho ra lẽ" thường kết thúc bằng một câu nặng lời mà cả hai đều hối hận.

Không kể lại với người khác ngay sau đó. Chạy sang hỏi đồng nghiệp khác "em ấy sao vậy", chuyện lan nhanh, và người kia sẽ có thêm lý do để giận: không chỉ bị góp ý, mà còn bị đem ra bàn.

Câu nói mẫu cho hôm đó, hôm sau và tuần sau

Mỗi lúc có một việc khác nhau. Hôm đó là khép lại, hôm sau là bình thường hoá, tuần sau mới là nói chuyện lại nếu cần. Câu mẫu xếp theo thứ tự đó, đổi xưng hô cho hợp vai.

  • Tối hôm đó, một tin ngắn, chỉ khi quan hệ đủ gần: "Chị nghĩ lại thấy chị nói hơi vội, nếu làm em buồn thì chị xin lỗi nha. Phần chi phí mai mình xem cùng nhau."
  • Tối hôm đó, với bạn thân: "Hôm nay tao nói hơi thẳng, mày còn bực không? Tao vẫn nghĩ vậy nhưng lẽ ra tao nói nhẹ hơn."
  • Hôm sau, gặp mặt: "Em ơi, trưa nay đi ăn bún không, chị phát hiện quán mới đầu ngõ." Không nhắc gì tới chuyện hôm qua.
  • Vài ngày sau, mở lời nói lại: "Hôm trước chị nói chuyện bản kế hoạch, chị thấy em hơi buồn. Em thấy chị nói chỗ nào chưa đúng thì nói chị nghe, chị muốn hiểu em hơn."
  • Khi người kia đã nguôi và hỏi lại: "Chị vẫn nghĩ phần chi phí cần thêm, nhưng chị nói hơi gấp. Lần sau có gì chị nhắn em trước một câu để em chuẩn bị."
  • Khi người kia vẫn lạnh sau một tuần: "Chị thấy dạo này mình hơi xa nhau, chị không muốn vậy. Nếu chị làm em khó chịu, chị mong em nói thẳng với chị."

Để ý cấu trúc của các câu: xin lỗi về cách nói, giữ nguyên nội dung. "Lẽ ra nói nhẹ hơn" khác hẳn "thôi coi như chị chưa nói gì". Rút lại lời góp ý để làm lành chỉ đổi cái khó chịu hôm nay lấy cái khó chịu lớn hơn vào lần sau, khi chuyện cũ lặp lại.

Những việc làm người tự ái giận thêm

Phần lớn những việc này xuất phát từ ý tốt: muốn làm lành nhanh. Nhưng chúng làm người kia thấy bị dồn.

Việc hay làmNgười kia cảm thấyThay bằng
Nhắn năm tin giải thích liên tiếpBị ép phải trả lời, phải hết giận ngayMột tin ngắn, rồi để yên
Nói "có gì đâu mà giận"Cảm xúc của mình bị coi nhẹ"Chị thấy em buồn, chị hiểu."
Rút lại toàn bộ: "thôi chị nói sai"Lời góp ý trước đó không thật lòngXin lỗi cách nói, giữ nội dung
Nhờ người khác nói giùm "chị ấy không có ý gì đâu"Chuyện đã bị kể cho người khácTự nói khi gặp riêng
Lạnh nhạt lại cho "công bằng"Hai người cùng né, khoảng cách lớn dầnGiữ chào hỏi, rủ ăn trưa như thường
Đùa trước mặt mọi người cho "phá băng"Bị chú ý đúng lúc đang ngượngPhá băng lúc chỉ có hai người

Hàng cuối hay bị làm sai nhất. Một câu đùa kiểu "thôi hết giận chưa nào" trước cả nhóm tưởng là thân thiện, nhưng với người đang tự ái, đó là lúc họ bị cả nhóm nhìn vào. Phá băng lúc chỉ có hai người, bằng một chuyện không liên quan, nhẹ nhàng hơn nhiều.

Phân biệt dỗi vài ngày với một vấn đề sâu hơn

Phần lớn tự ái qua đi trong vài ngày: người kia bắt đầu chào lại, trả lời tin nhắn bình thường, có khi còn chủ động hỏi lại chuyện cũ. Nhưng có những lần một tuần, hai tuần trôi qua mà người kia vẫn né, vẫn lạnh. Lúc đó lời góp ý có thể chỉ là giọt nước tràn ly, và có điều gì khác giữa hai người cần được nói ra.

Một cuộc nói chuyện riêng, hỏi thật, nghe nhiều hơn nói, thường làm lộ ra những thứ như: người kia đã thấy bạn hay nhắc họ nhiều hơn người khác, hoặc họ đang chịu áp lực ở chỗ khác mà bạn không biết, hoặc trước đó bạn cũng có lần làm họ phật lòng mà không ai nhắc. Nghe được những điều đó là cơ hội để hai người hiểu nhau hơn, kể cả khi nghe không dễ chịu.

Cũng có khi người kia không muốn nói, và quan hệ chỉ trở lại mức xã giao. Bạn không thể ép ai đó hết giận. Giữ lịch sự, chào hỏi, làm phần việc của mình cho tốt, và để cửa mở. Với đồng nghiệp hay hàng xóm, mức xã giao cũng là một mức quan hệ chấp nhận được. Không cần cắt đứt, cũng không cần cố kéo về như cũ bằng mọi giá.

Khi người tự ái là người trong nhà

Với đồng nghiệp hay hàng xóm, bạn còn có khoảng cách để người kia nguôi dần. Với người trong nhà thì không: tự ái buổi sáng, buổi tối vẫn ngồi chung mâm cơm. Cậu em vừa bị chị góp ý chuyện tiêu xài, cả bữa tối cắm mặt vào điện thoại. Mẹ vừa nghe con gái nhắc chuyện kể chuyện nhà cho hàng xóm, im lặng rửa bát một mình. Cái im lặng trong nhà nặng hơn mọi nơi khác, vì ai cũng thấy.

Trong nhà, việc làm thường đi trước lời nói. Hôm sau rót cho mẹ một cốc nước ấm, nhờ em một việc nhỏ em giỏi như sửa giùm cái quạt, hỏi bố một câu về chuyện bố thích. Những việc đó nói hộ rằng bạn vẫn thương, vẫn cần họ, và lời góp ý hôm trước không làm thay đổi điều đó. Người thân thường nguôi nhanh hơn khi được nhờ vả hơn là khi được xin lỗi.

Nếu muốn nói lại bằng lời, chọn lúc chỉ có hai người, nói ngắn: "Mẹ ơi, hôm qua con nói vậy làm mẹ buồn, con xin lỗi mẹ vì con nói hơi gắt. Con chỉ mong chuyện nhà mình thì mình giữ trong nhà thôi mẹ ạ." Một câu xin lỗi về giọng nói, một câu nhắc lại điều mình mong bằng giọng nhẹ hơn. Không cần bàn thêm. Với người thân, như vậy thường là đủ để mọi thứ trở lại.

Rút kinh nghiệm cho lần góp ý sau với người này

Mỗi người có một kiểu nghe góp ý. Sau một lần người kia tự ái, bạn biết thêm về họ: họ cần được báo trước, cần được nói lúc chỉ có hai người, cần nghe phần ghi nhận trước rồi mới nghe phần cần sửa, hay cần nhận góp ý bằng chữ để tự đọc và nghĩ. Ghi nhớ điều đó cho lần sau.

Với người nhạy cảm, một cách hay là hỏi trước họ muốn được góp ý thế nào: "Lần sau có gì chị thấy cần sửa, em muốn chị nói thẳng luôn hay nhắn em trước?" Câu hỏi này đặt quyền lựa chọn vào tay họ, và nhiều người nhạy cảm rất biết ơn khi được hỏi. Nó cũng biến lần tự ái vừa rồi thành một bài học chung chứ không phải một vết sẹo.

Và đôi khi lần tự ái cho bạn thấy chính cách nói của mình có vấn đề: nói lúc đông người, nói lúc đang bực, dùng chữ "lúc nào cũng". Nếu nhìn lại mà thấy vậy, nhận với người kia một câu, rồi sửa cách nói của mình cho cả những người khác. Góp ý khéo là một việc tập được, và người vừa tự ái nhiều khi lại là người dạy bạn nhiều nhất.

Câu hỏi thường gặp

Người kia tự ái thì mình có nên xin lỗi không?

Nên xin lỗi nếu cách nói của bạn có chỗ chưa khéo, như nói trước người khác, nói lúc đang bực, dùng chữ nặng. Nhưng xin lỗi về cách nói, không rút lại điều cần nói. Nếu cách nói đã ổn, chỉ cần ghi nhận người kia đang buồn là đủ.

Bao lâu thì nên chủ động nói chuyện lại?

Thường để hai ba ngày, trong lúc đó vẫn chào hỏi bình thường. Nếu sau một tuần người kia vẫn né, tìm một lúc riêng, yên, hỏi thật họ đang nghĩ gì và nghe nhiều hơn nói. Đừng để kéo dài cả tháng rồi mới hỏi.

Người kia nói kháy, mỉa mai sau khi bị góp ý thì đáp sao?

Đừng đáp lại cùng giọng. Có thể làm như không nghe thấy một hai lần, vì đó thường là cách người ta xả ngượng. Nếu kéo dài, nói riêng một câu bình tĩnh: "Chị thấy em vẫn còn bực chuyện hôm trước, mình nói thẳng với nhau được không?"

Có nên nhờ người thứ ba làm hoà không?

Chỉ khi hai người đã thử nói chuyện mà không được, và người thứ ba được cả hai tin. Nhờ người khác quá sớm làm người kia thấy chuyện riêng bị kể ra. Tự nói trước vẫn là cách giữ tôn trọng nhất.

Người kia tự ái mỗi lần được góp ý thì có nên thôi góp ý không?

Không nhất thiết, nhưng nên đổi cách: báo trước, nói riêng, nói ngắn, và hỏi họ muốn được góp ý thế nào. Chỉ góp ý những chuyện thật sự ảnh hưởng tới bạn hay việc chung, còn chuyện nhỏ thì để qua.

Nếu người kia phản ứng bằng cách quát mắng, đe doạ thì sao?

Đó không còn là tự ái bình thường. Dừng cuộc nói chuyện, rời đi, giữ an toàn cho mình trước. Ở chỗ làm, ghi lại sự việc và báo bộ phận nhân sự; ở nơi khác, nếu bị đe doạ hay nguy hiểm, báo công an xã, phường hoặc gọi 113.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138